Streszczenie
Podstawą do odpowiedniego prowadzenia chorych jest znajomość cechujących się potwierdzoną przydatnością strategii dawkowania poszczególnych leków. Optymalizacja dawkowania litu, kwasu walproinowego i lamotryginy może skutkować poprawą w zakresie kontroli objawów choroby, skróceniem czasu do wystąpienia reakcji na leczenie, zmniejszeniem nasilenia objawów niepożądanych, zmniejszeniem częstości występowania poważnych powikłań oraz lepszym stosowaniem się chorych do zaleceń. Na przykład staranne monitorowanie stężenia litu we krwi może zmniejszać ryzyko jego działania neurotoksycznego, a stosowanie dawek uderzeniowych kwasu walproinowego może skracać czas do wystąpienia poprawy objawowej. Powolne, stopniowe zwiększanie dawki lamotryginy może znacznie zmniejszyć ryzyko wystąpienia zmian skórnych. Znajomość zasad optymalizacji dawkowania jest podstawą ustalenia najbezpieczniejszej i najskuteczniejszej metody leczenia dostosowanej do potrzeb każdego pacjenta.
Wprowadzenie
Dostosowanie metod leczenia do potrzeb poszczególnych pacjentów jest podstawą prawidłowego prowadzenia chorych. Dawka leku, która wpływa korzystnie na przebieg choroby, a nie powoduje uciążliwych objawów niepożądanych ani powikłań, jest dawką optymalną. W artykule przedstawiono oparte na dowodach wskazówki dotyczące optymalnego dawkowania trzech leków normotymicznych: litu, kwasu walproinowego i lamotryginy. Dane dotyczące optymalnego dawkowania pochodzą z licznych badań kontrolowanych z podwójnie ślepą próbą i placebo. Kliniczne serie przypadków oraz doświadczenie lekarzy również wpływają na ustalenie strategii dawkowania tych leków. Przy optymalizacji dawkowania należy uwzględnić cztery zasadnicze czynniki: reakcję na leczenie, objawy niepożądane/bezpieczeństwo terapii, interakcje lekowe i stosowanie się do zaleceń. Reakcja na leczenie oznacza znalezienie takiej dawki leku, która wpływa korzystnie na występujące u chorych pierwszorzędowe objawy psychopatologiczne. W przypadku leków normotymicznych reakcja na leczenie oznacza ustępowanie objawów depresji, manii lub utrzymywanie się eutymii. Objawy niepożądane i bezpieczeństwo terapii odnoszą się do stosowania strategii dawkowania wiążących się z najmniejszą częstością objawów niepożądanych i najmniejszym ryzykiem powikłań. Interakcje lekowe oznaczają, że chorzy często przyjmują więcej niż jeden lek i leki te mogą oddziaływać na siebie w sposób wpływający na stężenie w surowicy, metabolizm i profile bezpieczeństwa leków normotymicznych. Stosowanie się do zaleceń to sformułowanie przypominające o tym, że leki działają tylko wtedy, gdy są przez pacjentów przyjmowane. Różne strategie dawkowania mogą zwiększać współpracę chorych w leczeniu, gdy wiążą się ze zmniejszeniem częstości występowania i nasilenia objawów niepożądanych oraz łatwiejszym sposobem przyjmowania leków. Gdy przy ustalaniu dawki bierze się pod uwagę reakcje na leczenie, objawy niepożądane/bezpieczeństwo terapii, interakcje lekowe i współpracę chorego w leczeniu, w większości przypadków można stosować leki w sposób optymalny.