Streszczenie
Wprowadzenie
W zaproponowanym piątym wydaniu DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, klasyfikacja zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego – APA) oraz w opracowaniach przygotowanych przez grupy robocze powołane przez National Institute on Aging i Alzheimer’s Association znalazły się wstępne kryteria rozpoznania choroby Alzheimera w fazie klinicznej i przedklinicznej. Według tych kryteriów biomarkery związane z amyloidem i białkiem tau mikrotubul mogą już wkrótce stać się jednym z elementów procesu diagnostycznego. Atrakcyjność biomarkerów otępienia polega na możliwości wykrywania procesu chorobowego przed wystąpieniem zauważalnego pogorszenia funkcji poznawczych i zmian anatomicznych. Zaletą markerów otępienia, oprócz ich pojawiania się przed objawami klinicznymi, jest, w porównaniu do oceny funkcji poznawczych, mniejsza zmienność związana z wykształceniem, zawodem lub wrodzoną inteligencją. Zwolennicy biomarkerów zakładają, że amyloid jest zjawiskiem sygnałowym w chorobie Alzheimera. Obecność złogów amyloidu i hiperfosforylacja białek tau to zjawiska jednoznacznie związane z chorobą Alzheimera, jednak nadal nie wiadomo, jaki dystans dzieli je od rzeczywistej patofizjologii tej choroby.
Sceptyczny stosunek niektórych badaczy do biomarkerów wynika z niepewności co do podstaw patofizjologicznych choroby Alzheimera. Z drugiej strony, wdrażanie interwencji terapeutycznych w czasie, gdy zanik synaptyczny i śmierć komórek doprowadzają do zaburzeń poznawczych, może następować zbyt późno, by mogły one przynieść skutki. Tymczasem do zakończenia badań interwencyjnych, których celem jest weryfikacja hipotezy amyloidowej, a prowadzonych z udziałem chorych wyselekcjonowanych na podstawie tych kryteriów, potrzeba jeszcze 10 lat. Nawet jeśli uda się zahamować odkładanie się amyloidu w mózgu, a nawet zmniejszyć istniejące złogi, do udowodnienia skuteczność leczenia potrzebne są wyniki badań wskazujące na zahamowanie progresji lub zmniejszenie zaburzeń poznawczych. Dlatego do udoskonalenia kryteriów rozpoznawania otępienia w fazie przedklinicznej decydujące staje się zwrócenie uwagi na udoskonalenie charakterystyki zmian zachodzących z wiekiem w procesach poznawczych. Badania dotyczące pamięci operacyjnej i funkcji wykonawczych prowadzone w ramach Research Domain Criteria z inicjatywy National Institute of Mental Health mogą przynieść dalszy postęp w zakresie metod oceny procesów poznawczych i obwodów neuronalnych wrażliwych na najwcześniejsze zmiany patologiczne w chorobie Alzheimera.
Dodaj do ulubionych