Streszczenie
Poważne zagrożenia dla profesjonalizmu lekarskiego doprowadziły w ostatnich 30 latach do osłabienia morale (ang. demoralization) specjalistów. Wyuczona bezradność i zauważalna utrata autonomii uważane są za istotne elementy utraty profesjonalizmu. Bycie psychiatrą wymaga utożsamienia się z najważniejszymi cechami, umiejętnościami i kompetencjami psychiatry. Profesjonalizm pozwala poszczególnym specjalistom ustalać i zachować swoje własne standardy opieki.
Wykonywanie każdego zawodu wiąże się z wypełnianiem określonych obowiązków społecznych. Zobowiązania wobec społeczeństwa powinny być systematycznie uaktualniane i renegocjowane. W każdym zawodzie do zasadniczych elementów profesjonalnego kontraktu należą: kompetencje zawodowe, zasób wiedzy opartej na nauce lub technice, samoregulacja i altruizm. A jakie elementy są istotne dla lekarza, a w szczególności dla psychiatry? Jakie są dodatkowe kryteria, które określają kontrakt psychiatrów ze społeczeństwem? Kiedy taki kontrakt można zrewidować?
Jak zdefiniować profesjonalizm lekarski?
W 2002 roku, zespół ekspertów – Medical Professionalism Project opublikował Kartę Profesjonalizmu Lekarskiego (Charter on Medical Professionalism). Karta profesjonalizmu została opracowana przez lekarzy amerykańskich i europejskich i opublikowana jednocześnie w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Opiera się ona na następującym założeniu: na całym świecie zmiany w systemach opieki zdrowotnej krajów rozwiniętych zagrażają wartościom profesjonalizmu lekarskiego. Następnie w Karcie wymienia się trzy podstawowe zasady, które są charakterystyczne dla profesjonalizmu lekarskiego: pierwszeństwo dobra pacjenta (oparte na poświęceniu i altruizmie), autonomii pacjenta i społecznej sprawiedliwości. Powołując się na te zasady zaproponowano dziesięć zobowiązań dla lekarzy (ramka).
Publikacja karty nie wyczerpała tematu profesjonalizmu i w środowisku lekarskim kontynuowano dyskusję o stanie profesjonalizmu w poszczególnych specjalnościach medycznych. W 2005 roku Królewskie Towarzystwo Lekarskie za profesjonalizm lekarski uznało „zbiór określonych wartości, zachowań i zależności, które podtrzymują zaufanie społeczne do lekarzy” (str. xi). Medycyna jest opisywana jako: „powołanie, w którym wiedza lekarza, jego umiejętności kliniczne i rozum łączą się w służbie ochrony i przywracania dobrostanu człowieka. Cel ten realizuje się przez partnerstwo pacjenta i lekarza, które opiera się na wzajemnym poszanowaniu, indywidualnych obowiązkach i właściwej odpowiedzialności” (str. 14).
Irvine dowodził, że profesjonalizm lekarski jest „zarówno pewną formą wspierania i stosowania dobrej praktyki, jaki ochroną pacjentów i społeczeństwa przed mniej korzystnym postępowaniem”. Nie można oddzielać tych elementów od siebie, ponieważ zaufanie społeczne zależy od obu czynników.
Sox, posługując się paradygmatem historycznym, twierdził że zasady etycznych zachowań zmieniały się w odpowiedzi na zmiany środowiska politycznego, w którym praktykuje się medycynę. Następnie określił zbiór zasadniczych atrybutów, ważnych na przestrzeni wieków. Należą do nich: niewyrządzanie szkód, przyznanie pacjentom prawa do prywatności i nienaruszanie zasad moralnych panujących w społeczeństwie. Zmiany obyczajowe będą nieuchronnie wpływać na praktykę.
Dodaj do ulubionych