Streszczenie
Następstwa kliniczne: Uzyskane dane świadczą o tym, że dla poszczególnych osób znaczenie ma wiele wymiarów zdrowienia, jeżeli weźmiemy pod uwagę ich subiektywne doświadczenia dotyczące zdrowienia z psychozy. Zdrowienie może być zdefiniowane tylko przez osobę, która doświadczyła tego procesu, a parametry oceniające wyniki leczenia muszą odzwierciedlać to indywidualne doświadczenie.
W wyniku polityki rządowej i National Services Framework „zdrowienie” jest pojęciem coraz częściej omawianym w dziedzinie zdrowia psychicznego, istotnym również dla osób organizujących psychiatryczną opiekę zdrowotną i wpływających na politykę zdrowotną w tej dziedzinie. Nigdy jednak nie sformułowano jasnej definicji zdrowienia. Ma to znaczenie ze względu na bieżący wpływ na badania i praktykę kliniczną.
W psychiatrii próbowano różnych sposobów definiowania i oceniania zdrowienia. Niektórzy definiują je w prosty sposób, na podstawie pojedynczych czynników, takich jak objawy, częstość nawrotów i funkcjonowanie. Inni postrzegali zdrowienie jako długotrwały proces, w którym mieści się nadzieja na przyszłość, przebudowa siebie i swojego życia. Davidson i wsp. zdefiniowali zdrowienie na podstawie dwóch przeciwstawnych modeli: jeden z nich traktuje wyzdrowienie w kategoriach objawowych, zaś drugi uwzględnia przede wszystkim dobre samopoczucie, niezależnie od objawów. Inni autorzy w definicji wyzdrowienia zawierali zestaw czynników wewnętrznych i zewnętrznych. Ze względu na tę różnorodność ważne jest zbadanie, co oznacza termin „zdrowienie”, aby uniknąć nieporozumień i jego niewłaściwych zastosowań. Wyzdrowienie z psychozy tradycyjnie było postrzegane przede wszystkim w kategoriach złagodzenia objawów. Taka definicja szeroko przyjęła się w praktyce klinicznej i randomizowanych badaniach kontrolowanych dotyczących psychologicznych (np. terapii poznawczo-behawioralnej) i farmakologicznych metod leczenia. Ponieważ wyniki takich badań są punktem odniesienia przy ocenie skuteczności leczenia psychoz przez National Health Service (NHS) oraz w polityce i wytycznych Departamentu Zdrowia, złagodzenie objawów niewątpliwie jest ważnym czynnikiem przy definiowaniu zdrowienia dla dostępnych obecnie form opieki. Złagodzenie objawów jest ważnym czynnikiem przy definiowaniu zdrowienia również ze względu na potwierdzony związek objawów psychotycznych z dużym dyskomfortem, upośledzeniem funkcjonowania, w tym pogorszeniem funkcjonowania społecznego.
Za znaczeniem zmiany objawowej jako ważnego wskaźnika wyzdrowienia dodatkowo przemawia liczba opracowanych rzetelnych narzędzi psychometrycznych do oceny nasilenia objawów. Często wykorzystywane są takie narzędzia, jak Skala objawów pozytywnych i negatywnych (Positive and Negative Symptom Scale, PANSS), Skrócona skala oceny stanu psychicznego (Brief Psychiatric Rating Scale, BPRS) i Skala oceny objawów psychotycznych (Psychotic Symptom Rating Scales, PSYRATS), co ilustruje dominację złagodzenia objawów jako wskaźnika zdrowienia. Często wykorzystywano także inne parametry. Na przykład za parametr odzwierciedlający zdrowienie uważano również zmniejszenie częstości nawrotów. W ramach oceny nawrotów często ocenia się pojawiające się ponownie objawy, częstość ponownych hospitalizacji i czas remisji. Ocena nawrotów umożliwia klinicystom stwierdzenie okresów stabilizacji objawów i tym samym okresów zdrowienia. Od dawna interesowano się także oceną jakości życia jako wskaźnikiem zdrowienia z psychozy. Na jakość życia składają się parametry obiektywne i subiektywne, szeroki zakres różnych dziedzin życia i indywidualnych wartości. W badaniach oceniano przede wszystkim takie aspekty, jak niezależne funkcjonowanie i zatrudnienie, np. za pomocą Skali jakości życia (Quality of Life Scale, QLS). Również funkcjonowanie uważano za wskaźnik zdrowienia, np. wynik w Skali ogólnej oceny funkcjonowania (Global Assessment of Functioning, GAF). W randomizowanych badaniach kontrolowanych i badaniach dotyczących leczenia jakość życia i funkcjonowanie często oceniano równolegle z oceną nasilenia objawów.
Dodaj do ulubionych