Streszczenie
W zaburzeniach psychotycznych często obserwuje się ostre stany pobudzenia. W przebiegu schizofrenii, zaburzeń schizoafektywnych i choroby afektywnej dwubiegunowej typu I pobudzenie jest bardzo częste. Jest to jednak termin słabo zdefiniowany i często nadużywany przez pracowników ochrony zdrowia. Wskutek braku wspólnego stanowiska termin pobudzenie często jest stosowany błędnie jako zamiennik pojęcia lęku, agresji, nadaktywności, problemowych lub destrukcyjnych zachowań, a także zachowań bezcelowych .Próby sformalizowania definicji pobudzenia w psychiatrii, mające na celu uniknięcie subiektywnego stosowania tego pojęcia, doprowadziły do stworzenia następujących definicji:
- nadmierna aktywność ruchowa lub werbalna;
- niewłaściwa aktywność werbalna, wokalna lub ruchowa uważana za niezwiązaną bezpośrednio z bieżącymi potrzebami;
- zespół transnozologiczny, który opisuje stan słabo zorganizowanej, bezcelowej aktywności psychoruchowej, wynikającej z niepokoju fizycznego lub psychicznego, któremu towarzyszy niepokój ruchowy i większa reaktywność na bodźce.
Mimo wielu formalnych definicji utrzymuje się niejednoznaczny i subiektywny charakter terminów użytych w tych definicjach (np. określenie „uważana” wykorzystane w drugiej definicji). Nie udało się również stworzyć uniwersalnej definicji.
Skale oceny
Do standaryzacji oceny pobudzenia opracowano kilka skal, m.in. Overt Agitation Severity Scale i Agitated Behavior Scale, stosowane w przypadku pourazowego uszkodzenia mózgu, a także podskalę oceny pobudzenia skali PANSS (PANSS – EC), stosowaną w zaburzeniach psychotycznych. W tych skalach pobudzenie jest przedstawione jako wymiar rozciągający się od lęku do agresji, odzwierciedlający trzy najważniejsze elementy występujące w większości definicji pobudzenia: silne emocje, nadmierną aktywność ruchową/wokalną oraz niewłaściwe lub bezcelowe zachowania ruchowe/wokalne. Lęk, położony na jednym końcu tego kontinuum, zgodnie z definicją w DSM-IV obejmuje subiektywne objawy w postaci wielu dolegliwości somatycznych, a także rozpraszalności uwagi, nerwowości i zaburzeń koncentracji. Na drugim biegunie znajduje się agresja, charakteryzująca się przemocą werbalną, groźbami słownymi i fizycznymi oraz zagrożeniem przemocą fizyczną. Niekiedy pobudzenie może przejawiać się nawet jawną przemocą wobec innych osób.
Dodaj do ulubionych