Farmakoterapia oparta na dowodach i inne metody terapeutyczne stosowane w leczeniu zespołu natręctw

W leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego udowodniono skuteczność dwóch rodzajów terapii: leczenia inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SRI, klomipramina i selektywne SRI) oraz terapii poznawczo-behawioralnej (CBT). Terapia skojarzona jest korzystna w ostrej fazie leczenia, przy nasilonych objawach oraz przy współistniejącej depresji. W przypadkach nasilonej choroby i oporności na leczenie można rozważyć głęboką stymulację mózgu.
Terapia wyłącznie farmakologiczna, lekami z grupy SRI, jest wskazana w przypadkach, gdy pacjent nie zdecyduje się podjąć terapii poznawczo-behawioralnej lub nie jest ona dostępna z uwagi na długi czas oczekiwania, brak odpowiedniego zaplecza terapeutycznego albo w celu odpowiedniej redukcji objawów zwiększającej gotowość chorego do podjęcia terapii CBT. Terapia poznawczo-behawioralna powoduje zwykle lepszą i trwalszą poprawę objawową i dlatego jest uważana za złoty standard i zalecana jako terapia pierwszego rzutu. Dlatego za już rozpoczętym leczeniem farmakologicznym lekami z grupy SRI powinna możliwie zawsze podążać terapia poznawczo-behawioralna. Celem leczenia jest poprawa w zakresie objawów OCD, funkcjonowania psycho-społecznego i jakości życia. W większości badań oceniana jest jednak głównie zmiana nasilenia objawów OCD. Stosuje się do tego półustrukuryzowany wywiad i skalę Y-BOCS (Yale-Brown Obsessive-Compulsive Scale) o udowodnionej przydatności. Z reguły o skuteczności terapii świadczy redukcja punktacji skali Y-BOCS o 25-30% i więcej w stosunku do wartości wyjściowej.
Z powodu pewnych trudności dotyczących bezpośredniego przełożenia wyników badań na codzienną praktykę kliniczną pomoc stanowią oficjalne zalecenia. Aktualnie z inicjatywy i ze wsparciem Niemieckiego Towarzystwa Psychiatrii, Psychoterapii i Leczenia Chorób Nerwowych (DGPPN) opracowywane są zalecenia S3 dotyczące leczenia OCD (S3 zaleca poprawność metodologiczną na podstawie systematycznego przeglądu piśmiennictwa naukowego). Jak dotąd w Stanach Zjednoczonych dostępne są zalecenia opracowane przez APA (American Psychiatric Association), a w Wielkiej Brytanii – przez National Collaborating Centre for Mental Health. W zaleceniach NICE (National Institute for Health and Clinical Excellence) podejście metodyczne jest przejrzyście udokumentowane, dlatego te zalecenia wybrane zostały jako podstawa opracowania wytycznych DGPPN. W artykule wykorzystano przegląd piśmiennictwa i wynik prac nad zaleceniami przyjętymi w pierwszej połowie 2011 roku przy współpracy wszystkich zainteresowanych grup i stowarzyszeń.