Mania u osób w podeszłym wieku

Zaledwie kilka badań dotyczyło trudności, na jakie napotykają psychiatrzy zajmujący się cierpiącymi na manię lub hipomanię chorymi w podeszłym wieku. Liczba pacjentów, u których nietypowe lub typowe objawy manii ujawniły się w późnym wieku, nie jest nieznaczna i biorąc pod uwagę postępujące starzenie się populacji w połączeniu z lepszą opieką medyczną oraz wyższą przeżywalnością, można spodziewać się wzrostu zapotrzebowania na świadczenie usług medycznych. Niejasne objawy diagnostyczne oraz ostrzejszy i bardziej wycieńczający niż w przypadku młodszych osób przebieg choroby powoduje, że starsi dorośli chorujący na manię są częściej hospitalizowani, obciążeni większym ryzykiem objawów psychozy, częściej pojawiają się u nich zaburzenia współwystępujące, a istotnym problemem staje się polipragmazja. Jednocześnie jednak nie jest dostępny żaden algorytm leczenia manii, który uwzględniałby specyfikę przebiegu choroby u pacjentów z tej grupy wiekowej.
Piśmiennictwo dotyczącę problemu manii i hipomanii u osób w podeszłym wieku (definiowanym jako wiek powyżej 65 lat) jest skąpe. Dodatkowo, często zdarza się, że autorzy przyjmują w badaniach różne kryteria podziału na grupy wiekowe, co uniemożliwia łatwe wykorzystanie zawartych w nich informacji w praktyce. Celem tego artykułu będzie omówienie problemu manii i hipomanii u pacjentów z tej ważnej grupy wiekowej.

Klasyfikacja zaburzeń afektywnych dwubiegunowych

Lekarze mają do dyspozycji dwie metody klasyfikowania epizodów zaburzenia afektywnego dwubiegunowego. Zarówno ICD-10, jak i DSM-IV umożliwiają rozpoznawanie manii (z objawami zaburzeń psychicznych lub bez nich) i hipomanii. Występowanie izolowanych epizodów manii lub hipomanii jest rzadkością.
Zgodnie z ICD-10, do rozpoznania zaburzenia afektywnego dwubiegunowego koniecznie jest wystąpienie co najmniej dwóch epizodów istotnego zaburzenia nastroju i poziomu pobudzenia pacjenta (w wyniku depresji i manii). Klasyfikacja ICD-10 pozwala również ocenić, czy dany epizod zaburzenia afektywnego dwubiegunowego to mania czy depresja, oraz dalej dzieli zaburzenia na te z objawami psychozy lub bez nich.
DSM-IV proponuje klasyfikację epizodów zaburzenia afektywnego dwubiegunowego na typ I i typ II. Zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I zawiera jeden lub więcej epizodów manii lub epizodów mieszanych. U chorych zazwyczaj obserwuje się jeden lub więcej epizodów depresyjnych. Zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu II charakteryzuje się występowaniem jednego lub więcej epizodów depresyjnych z towarzyszącym im co najmniej jednym epizodem hipomanii.