Psychofarmakoterapia zaburzeń autystycznych

Wpływ leczenia farmakologicznego na osiowe objawy zaburzeń autystycznych jest, poza paroma wyjątkami,ograniczony. Przemyślana farmakoterapia w wielu przypadkach przy często występujących objawach towarzyszących może wtórnie wspierać oddziaływania terapeutyczne korzystnie wpływając na komunikację i zachowanie. Zaburzenia językowe i poznawcze u osób cierpiących z powodu spektrum zaburzeń autystycznych (autism spectrum disorder, ASD) mogą utrudniać rozpoznanie, a zaburzenia towarzyszące pozostają często nierozpoznane albo są rozpoznawane zbyt rzadko. Na podstawie wyników najnowszych badań dotyczących współchorobowości ASD stwierdzono, że u 70% chorych dzieci i młodzieży można rozpoznać co najmniej jedno, a średnio nawet 2-3 inne zaburzenia psychiczne, wśród których najczęstsze są fobie swoiste i zaburzenia lękowe, natręctwa i nadpobudliwość psychoruchowa z zaburzeniami uwagi (ADHD), rzadziej psychozy schizofreniczne i zaburzenia dwubiegunowe. Dodatkowo w około 50% przypadków występuje upośledzenie umysłowe, a w około 30% padaczka. Do innych objawów towarzyszących należą tiki, zachowania stereotypowe, zaburzenia snu, jak również zachowania agresywne i autoagresywne. Zaburzenia towarzyszące mogą dodatkowo upośledzać funkcjonowanie osób autystycznych oraz znacznie zakłócać oddziaływania terapeutyczne i wychowawcze.
Podczas oceny skuteczności farmakoterapii ważne jest uwzględnienie różnych sytuacji i przyczyn. Osoby z ASD znacznie się między sobą różnią nie tylko pod względem umiejętności językowych i zachowania, ale również pod względem sprawności poznawczej. W niektórych badaniach stwierdzono różną odpowiedź na leki psychotropowe w przypadku współistniejącego upośledzenia umysłowego, co świadczy o zasadności oceny różnych podgrup nie tylko pod kątem obrazu zaburzenia, ale także poziomu poznawczego. Farmakoterapię osób z ASD należy prowadzić wyjątkowo ostrożnie. Leki powinny być włączane stopniowo z uwagi na nieprawidłowości w obrębie układu nerwowego oraz możliwość częstszych działań niepożądanych, które mogą wystąpić przed właściwym działaniem leku. Takie sytuacje mogą prowadzić do zbyt wczesnego odstawienia leku. W dalszej części zostaną omówione poszczególne grupy leków pod kątem wskazań w ASD, jak również przedstawione alternatywne strategie terapeutyczne i innowacyjne biologiczne metody leczenia.