Jak nie popełnić błędu

Zmiany skórne w toczniu rumieniowatym układowym

Dr n. med. Maciej Pastuszczak

Prof. dr hab. med. Anna Wojas-Pelc

Katedra i Klinika Dermatologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum w Krakowie

Adres do korespondencji: Dr n. med. Maciej Pastuszczak, Katedra i Klinika Dermatologii UJ CM, ul. Skawińska 8, 31-066 Kraków, tel. 12 430 52 66 wew. 74-21, faks 12 430 52 66 wew. 74-00, e-mail: mpastuszczak@wp.pl

Toczeń rumieniowaty układowy (systemic lupus erythematosus – SLE) to ciężka choroba o podłożu autoimmunologicznym, która nieleczona prowadzi do uszkodzenia wielu narządów i zgonu. Początek choroby jest skryty i zdominowany przez niecharakterystyczne objawy, takie jak zmęczenie, osłabienie, bóle mięśni, kości i stawów. Rzadko pacjenci podający tego typu dolegliwości poddawani są wnikliwej diagnostyce immunologicznej. Opóźnia to znacznie postawienie właściwego rozpoznania i rozpoczęcie odpowiedniego leczenia. Znakomita większość chorych na toczeń rumieniowaty układowy prezentuje różnego rodzaju zmiany skórne. Dlatego w pierwszej kolejności pacjenci ci poszukują pomocy u dermatologów. Wydaje się niezmiernie ważne, aby dermatolodzy byli zaznajomieni z objawami skórnymi, które mogą wystąpić w przebiegu tocznia układowego. Wierzymy, że dzięki temu u pacjentów będzie można przeprowadzić szybciej ukierunkowaną diagnostykę i rozpocząć leczenie. W niniejszym artykule przedstawiamy dwa przypadki kliniczne pacjentek ze zmianami skórnymi i współistniejącym toczniem układowym. Trzeci zaprezentowany przypadek chorego z podostrym skórnym toczniem rumieniowatym indukowanym lekami zwraca uwagę, że nie wolno w codziennej praktyce zapominać o wywiadzie lekarskim.

Toczeń rumieniowaty układowy (systemic lupus erythematosus – SLE) jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną, charakteryzującą się zajęciem wielu narządów i obecnością w surowicy autoprzeciwciał. Schorzenie przebiega z okresami remisji i zaostrzeń oraz prowadzi do zwiększonej chorobowości i śmiertelności. Szacuje się, że w populacji ogólnej choruje 1 na 2000 osób. Liczba ta jednak może być niedoszacowana.[1]

Początek choroby często jest skryty i towarzyszą mu bardzo niespecyficzne dolegliwości, takie jak osłabienie, zmęczenie, bóle kostne, stawowe czy mięśniowe. W większości przypadków objawy te nie skłaniają do wykonywania wnikliwej diagnostyki. Dlatego rozpoznanie jest opóźnione, co determinuje ryzyko wystąpienia uszkodzenia narządów wewnętrznych.[2]

W przebiegu SLE mogą występować różnego rodzaju zmiany skórne. Zmiany tego typu dzieli się na specyficzne (wykazujące typowe cechy histologiczne i immunopatologiczne) oraz niespecyficzne. Wśród skórnych zmian specyficznych wyróżnia się:

  • postać ostrą skórnego tocznia rumieniowatego (acute cutaneous lupus erythematosus – ACLE),
  • postać podostrą skórnego tocznia rumieniowatego (subacute cutaneous lupus erythematosus – SCLE),
  • postać przewlekłą skórnego tocznia rumieniowatego (chronic cutaneous lupus erythematosus – CCLE).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Przypadek 1

W wykonanych podczas hospitalizacji badaniach laboratoryjnych stwierdzono normocytarną niedokrwistość z retikulocytozą, podwyższone wartości bilirubiny niesprzężonej oraz LDH w surowicy. W metodzie [...]

Przypadek 2

W wykonanych podstawowych badaniach analitycznych (morfologia, próby wątrobowe, parametry nerkowe, badanie ogólne moczu) i obrazowych (RTG klatki piersiowej, USG jamy brzusznej) [...]

Przypadek 3

U zaprezentowanej chorej stwierdzono cztery kryteria kliniczne i cztery kryteria immunologiczne pozwalające na rozpoznanie tocznia układowego (według SLICC 2012). Zmiany skórne, [...]

Podsumowanie

Toczeń rumieniowaty układowy to ciężka choroba o podłożu autoimmunologicznym, która nieleczona prowadzi do znacznego i trwałego uszkodzenia narządów wewnętrznych. Tylko wczesne [...]