Praktyka kliniczna

Kiedy nie rozpoznawać cukrzycowej choroby nerek?

Prof. dr hab. med. Dariusz Moczulski

Kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Adres do korespondencji: Prof. dr hab. Dariusz Moczulski, Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, ul. Żeromskiego 113, 90-549 Łódź, dariusz.moczulski@umed.lodz.pl

Cukrzycowa choroba nerek jest jednym z najgroźniejszych późnych powikłań cukrzycy, ponieważ zwiększa istotnie śmiertelność chorych. Jej wystąpienie potęguje ryzyko zawału mięśnia sercowego i retinopatii cukrzycowej. Możliwe jest zapobieganie temu powikłaniu poprzez dobre wyrównanie glikemii i kontrolę ciśnienia tętniczego, jednak wraz z postępem cukrzycowej choroby nerek istotnie maleje skuteczność działań protekcyjnych.

Wydalanie albumin w moczu

Każdego chorego na cukrzycę należy kontrolować pod kątem pojawiających się późnych powikłań cukrzycowych. Niepokojącym zjawiskiem staje się jednak zbyt pochopne rozpoznawanie cukrzycowej choroby nerek. Jej niewłaściwie postawione rozpoznanie może zaszkodzić choremu, ponieważ maskuje inne choroby nerek, wymagające odrębnej diagnostyki i leczenia.

Cukrzycowa choroba nerek oznacza, że uszkodzenie nerek zostało spowodowane cukrzycą, a nie że występuje u chorego na cukrzycę. Wynika z tego, że nie zawsze objawy uszkodzenia nerek u chorego na cukrzycę świadczą o cukrzycowej chorobie nerek.

Pierwszym istotnym objawem uszkodzenia nerek jest zwiększone wydalanie albumin w moczu. Oczywiście nie każdy lekarz zleca takie badanie, ponieważ jest ono nadal droższe niż badanie ogólne moczu, choć różnica w cenie uległa w ostatnich latach istotnemu zmniejszeniu. Większość lekarzy nadal zleca jedynie badanie ogólne moczu, w skład którego wchodzi diagnostyka w kierunku ilości wydalanego białka. Oznaczanie białka w moczu jest badaniem mniej czułym i mniej specyficznym, dlatego w zaleceniach National Institute for Health and Clinical Excellence (NICE) wskazuje się na konieczność oznaczania wydalania albumin w moczu szczególnie u chorych na cukrzycę. Badanie wydalania albumin w porannej próbce moczu jest podobnie czułe i specyficzne jak dobowa zbiórka moczu, pod warunkiem że podzielimy stężenie albumin przez stężenie kreatyniny w tej samej próbce moczu. Stosunek stężenia albumin do kreatyniny ACR (ang. albumin to creatinine ratio) jest więc jednym z kryteriów rozpoznania przewlekłej choroby nerek oraz cukrzycowej choroby nerek.

Wyróżnia się trzy stadia przewlekłej choroby nerek, w zależności od wydalania albumin w moczu: A1, A2 i A3 (tab. 1).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Wydalanie albumin w moczu

Każdego chorego na cukrzycę należy kontrolować pod kątem pojawiających się późnych powikłań cukrzycowych. Niepokojącym zjawiskiem staje się jednak zbyt pochopne rozpoznawanie [...]

Zalecenia NICE

Drugim istotnym wskaźnikiem uszkodzenia nerek jest obniżenie wskaźnika przesączania kłębuszkowego GFR (ang. glomerular filtration rate). Bezpośrednie oznaczenie GFR jest bardzo pracochłonne, [...]

Błędne leczenie bezobjawowej bakteriurii

Innym problemem pojawiającym się przy rozpoznaniu cukrzycowej choroby nerek jest obecność bezobjawowej bakteriurii. Badania epidemiologiczne wskazują, że nie jest ona zjawiskiem [...]

Podsumowanie

1. Nie powinniśmy rozpoznawać cukrzycowej choroby nerek zbyt pochopnie.