Dążymy do celu

Cukrzyca – ale jaka? Problemy diagnostyczne i obserwacje własne

Prof. dr hab. med. Ewa Otto-Buczkowska

Specjalistyczne Centrum Medyczne Śląskiej Fundacji Dzieci i Młodzieży z Cukrzycą w Gliwicach

Adres do korespondencji: Prof. dr hab. med. Ewa Otto-Buczkowska, ul. Jasnogórska 16/21, 44-100 Gliwice

Pomimo ogromnego postępu wiedzy na temat mechanizmów zaburzeń homeostazy glukozy, ciągle jeszcze w praktyce spotyka się wiele błędów w rozpoznawaniu typów cukrzycy, a co za tym idzie – często nieprawidłowe ich leczenie.[1-6]

Różnicowanie typów cukrzycy ma długą i ciągle jeszcze nieskończoną historię. Po erze postrzegania jej jako jednorodnej choroby pojawiło się różnicowanie na postać (Saundby, 1907): ostrą (acute) i przewlekłą (chronic).

W roku 1936 Himsworth użył określeń:

  • cukrzyca insulinowrażliwa (insulin-sensitive diabetes),
  • cukrzyca insulinoniewrażliwa (insulin-insensitive diabetes).


W roku 1964 uznano, że cukrzyca może mieć dwie formy:

  • młodzieńcza postać cukrzycy (juvenile diabetes mellitus),
  • cukrzyca dorosłych (adult-onset diabetes).


Kolejne lata przyniosły określenia:

  • cukrzyca insulinozależna (IDDM, insulin-dependent diabetes mellitus),
  • cukrzyca insulinoniezależna (NIDDM, non-insulin dependent diabetes mellitus).


Późniejsza klasyfikacja, związana z postępem wiedzy na temat etiologii cukrzycy, to określenia:

  • cukrzyca typu 1 (type 1 diabetes),
  • cukrzyca typu 2 (type 2 diabetes).


Następnie do tych typów dołączono:

  • inne specyficzne typy cukrzycy (other specific types diabetes),
  • cukrzycę ciężarnych (gestational diabetes mellitus).


Od roku 1999 obowiązuje taki właśnie podział na cztery typy.[7]

Wprowadzenie badań immunologicznych i genetycznych poszerzyło wiedzę na temat etiopatogenezy zaburzeń metabolizmu glukozy i nakazuje rewizję aktualnie obowiązującej klasyfikacji. Decyzji w tej sprawie spodziewać się można w najbliższych latach.[8-10]

Zaburzenia homeostazy mogą być wtórne

W codziennej praktyce, kiedy rozpoznanie typu cukrzycy opiera się na obrazie klinicznym i podstawowych badaniach laboratoryjnych, stosunkowo często spotykamy się z błędnym ustaleniem jej typu. Konieczne jest rozbudowane zaplecze laboratoryjne, umożliwiające przeprowadzenie badań immunologicznych, a czasem także genetycznych.

Zdaniem wielu autorów częste są przypadki, gdy po pewnym czasie konieczna jest weryfikacja wstępnie ustalonego typu cukrzycy. W chwili stwierdzenia zaburzeń homeostazy glukozy należy się zastanowić, czy nie są one wtórne (secondary diabetes), bowiem wiele różnych schorzeń ma w obrazie także zaburzenia metabolizmu glukozy. Taka analiza jest bardzo ważna, bowiem często właśnie stwierdzenie hiperglikemii staje się podstawą do poszukiwania różnych schorzeń, w tym np. zespołów genetycznych.[11]

Zagadnienie rozpoznawania i leczenia cukrzycy wtórnej nabrało szczególnego znaczenia w związku z zaostrzeniem kryteriów wyrównania zaburzeń metabolizmu węglowodanów.[12]

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Metody różnicowania typów cukrzycy

Jednym z elementów stanowiących podstawę różnicowania jest wywiad i ocena dynamiki rozwoju objawów choroby. Jak wcześniej wspomniano, na jednym z etapów [...]

Zapotrzebowanie na insulinę

Dość pomocny w różnicowaniu tych przypadków jest wywiad dotyczący rodzinnego występowania choroby. W cukrzycy typu LADA wywiad ten jest zwykle mało [...]

Peptydy i autoprzeciwciała

Przy różnicowaniu typów cukrzycy, w przypadkach wątpliwych w badaniach laboratoryjnych, poza rutynowym monitorowaniem glikemii, obecności cukru i acetonu w moczu oraz [...]

LADA czy MODY

Pierwsze doniesienia na temat cukrzycy w ciąży pochodzą z XIX wieku. W 1882 roku Matthew Duncan przedstawił losy 22 ciąż u [...]

Problemy diagnostyczne na podstawie kilku przypadków

Z wywiadu wynikało, że przed dwoma laty wystąpiło pogorszenie stanu zdrowia. Stwierdzono znaczną hiperglikemię (400 mg/dl, 22 mmol/l) oraz wysoki poziom [...]

Komentarz

W grupie pięciu pierwszych przedstawionych pacjentów (przypadek 1, 2, 3, 4, 5) uwagę zwraca długi okres, jaki upłynął od rozpoznania cukrzycy [...]