Dążymy do celu

Czy wysiłek fizyczny może odsunąć moment włączenia insulinoterapii?

Dr n. med. Dariusz Naskręt

Prof. dr. hab. med. Dorota Zozulińska-Ziółkiewicz

Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, Szpital im. Fr. Raszei w Poznaniu

Adres do korespondencji: Dr Dariusz Naskręt, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, ul. Mickiewicza 2, 60-834 Poznań, tel. 604 777 667, e-mail: dnaskret@poczta.onet.pl

Pacjenci z cukrzycą stanowią niejednorodną grupę osób pod względem wieku, typu schorzenia, sposobu leczenia przeciwhiperglikemicznego, obecności i zaawansowania przewlekłych powikłań, wydolności fizycznej, a także preferencji różnych form wysiłku fizycznego.

Z badań wynika, że nawet minimalne zwiększenie dotychczasowej aktywności fizycznej może być skuteczne pod względem zapobiegania cukrzycy typu 2, wyrównania metabolicznego cukrzycy, prewencji przewlekłych powikłań oraz wydłużenia życia.[1]

Aktualnie w zaleceniach towarzystw naukowych, i to niezależnie od typu cukrzycy, wysiłek fizyczny jest uznany za integralny i niezbędny element terapii, z udowodnionymi korzyściami metabolicznymi i klinicznymi, przewyższającymi często stosowanie wielu leków.[2,3,4]

Wysiłek fizyczny może być istotnym elementem:

  • prewencji cukrzycy,
  • leczenia,
  • kontroli glikemii,
  • zapobiegania powikłaniom,
  • poprawy rokowania i czasu przeżycia.[4]


Czy zatem u osób z rozpoznaną cukrzycą za pomocą odpowiedniego wysiłku fizycznego jest możliwe wydłużenie okresu bez konieczności stosowania insulinoterapii lub w niektórych sytuacjach zastąpienie insulinoterapii wysiłkiem fizycznym?

Bezwzględne wskazania do wdrożenia insulinoterapii

U chorych z cukrzycą typu 1 insulinoterapia jest fundamentem leczenia. Rekomendowany model terapii to intensywna czynnościowa insulinoterapia przy zastosowaniu wielokrotnych wstrzyknięć lub ciągłego podskórnego wlewu insuliny prowadzonego za pomocą osobistej pompy insulinowej. Cukrzyca typu 1 jest chorobą autoimmunologiczną, w której dochodzi do destrukcji komórek β wysp trzustkowych. Objawy cukrzycy pojawiają się, gdy masa komórek β wydzielających insulinę ulegnie redukcji o około 80-90 proc.[2]

Kliniczna remisja choroby cukrzycy typu 1

U wielu pacjentów wkrótce po rozpoznaniu cukrzycy typu 1 i rozpoczęciu leczenia insuliną dochodzi do istotnego zmniejszenia zapotrzebowania na egzogenną insulinę. Zjawisko to określane jest mianem klinicznej remisji choroby i obecnie wiadomo, że jest to okres niezwykle pożądany w jej klinicznym przebiegu.

Oprócz zaprzestania palenia papierosów regularna aktywność fizyczna (szczególnie treningi tlenowe wytrzymałościowe o co najmniej umiarkowanej intensywności (określenie intensywności wysiłku – tabela 1) u osób z nowo rozpoznaną cukrzycą typu 1 zwiększa szansę na częściową remisję (znaczne zmniejszenie zapotrzebowania na insulinę i spełnione kryteria wyrównania metabolicznego cukrzycy) lub rzadziej całkowitej klinicznej remisji (brak konieczności podawania insuliny egzogennej).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Bezwzględne wskazania do wdrożenia insulinoterapii

U chorych z cukrzycą typu 1 insulinoterapia jest fundamentem leczenia. Rekomendowany model terapii to intensywna czynnościowa insulinoterapia przy zastosowaniu wielokrotnych wstrzyknięć [...]

Główne kryteria do rozpoczęcia leczenia insuliną w cukrzycy typu 2:

niedawno rozpoznana cukrzyca (z możliwością powrotu do typowego algorytmu i stosowania leków doustnych) z glikemią ≥ 300 mg/dl (16,7 mmol/l) ze [...]

Zasady podejmowania wysiłku fizycznego:

początkowe zalecenia dotyczące aktywności fizycznej powinny być dostosowane do możliwości pacjenta, w celu uzyskania optymalnego efektu wysiłek fizyczny powinien być regularny, [...]

Kiedy wysiłek fizyczny jest skuteczny?

Korzystne efekty wysiłku fizycznego uzależnione są między innymi od jego rodzaju, intensywności, czasu trwania. U osób z cukrzycą:

PODSUMOWANIE

Wysiłek fizyczny jest integralnym elementem niefarmakologicznej terapii cukrzycy z udowodnionymi korzyściami biochemicznymi i klinicznymi.