Dążymy do celu

Mikrobiom i cukrzyca – gdzie zaczyna się wspólna historia?

Dr hab. med. Agata Chobot

Klinika Pediatrii, Instytut Medycyny, Uniwersytet Opolski

Adres do korespondencji: Dr hab. med. Agata Chobot, Klinika Pediatrii, Instytut Medycyny, Uniwersytet Opolski, al. Witosa 26, 45-401 Opole, e-mail: agata.chobot@gmail.com

Szacuje się, że mikrobiom jelitowy tworzy około 1013 bakterii, co odpowiada mniej więcej liczbie wszystkich komórek ludzkiego organizmu.[1] Niezależnie od bardzo różnorodnych funkcji, komórki jednego człowieka mają jeden, wspólny genom. Natomiast jego mikrobom jelitowy stanowi niezwykle bogatą mieszaninę różnych genomów, kodujących wiele odrębnych właściwości.[2]

Mikrobom jelitowy człowieka tworzą głównie Gram(-) bakterie z rodzaju Bacteroidetes (Bacteroides bądź Prevotella) lub Gram(+) z rodzaju Firmicutes (głównie ClostridiumLactobacillus). Z wyjątkiem 3 proc., znakomitą większość stanowią bakterie ściśle beztlenowe (są to głównie oba wyżej wymienione rodzaje, Proteobacteria, AcinobacteeriaFusobacteria).[2]

Najnowsze doniesienia sugerują, że mikrobiom zaczyna się kształtować najprawdopodobniej już w okresie prenatalnym, a wewnątrzmaciczne środowisko płodu nie jest jałowe, jak wcześniej sądzono.[3] Kompozycja mikrobiomu stabilizuje się dopiero pod koniec 2.-3. r.ż. W tym czasie na jego ilość i skład, a zatem i ostateczną różnorodność, wpływają znane, kluczowe czynniki, takie jak:

  • sposób porodu,
  • karmienie piersią lub mieszankami mlecznymi,
  • dieta,
  • środowisko domowe,
  • choroby i stosowane antybiotyki oraz inne leki.[2]


Ostatecznie ukształtowana kompozycja mikrobiomu pozostaje w ogólnym ujęciu niezmienna dla danego osobnika. Efekt oddziaływania różnych czynników (dieta, stosowanie pre- i probiotyków, antybiotykoterapia) w późniejszym okresie życia może być długotrwały, jednak ostatecznie po zaprzestaniu ich działania mikrobiom zwykle powraca do stanu wyjściowego.[2]

Liczne dowody naukowe wskazują na związek zaburzeń różnorodności i składu mikrobiomu jelitowego z różnymi stanami chorobowymi, w tym z cukrzycą typu 1 (DT1) i typu 2 (DT2).

Cukrzyca typu 2

Badania na zwierzętach były jednymi z pierwszych, dzięki którym możliwe było zrozumienie związków między otyłością indukowaną dietą, mikrobiomem oraz zaburzonym metabolizmem glukozy. Kilka badań dotyczyło wpływu stosowania antybiotyków na tolerancję glukozy. W projekcie naukowym, w którym oceniano wpływ dysbiozy wywołanej antybiotykoterapią na metabolizm glukozy u zdrowych myszy, wykazano, że podawanie wankomycyny skutkowało zmniejszeniem różnorodności mikrobiomu jelitowego zwierząt z istotnym wzrostem bakterii Akkermansia muciniphila. Jednocześnie u tych myszy stwierdzono niższe wartości glikemii na czczo i stężenia insuliny.[4]

W innym badaniu myszy poddawane antybiotykoterapii skojarzonej (wankomycyna i bacytracyna) przed indukowaniem otyłości dietą miały mniejszą insulinooporność i hiperinsulinizm oraz lepszą tolerancję glukozy. Mikrobiom tych zwierząt charakteryzował ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Cukrzyca typu 1

Według badań naukowych, pierwsze zaburzenia prowadzące do rozwoju objawowej DT1 pojawiają się we wczesnym dzieciństwie. Jak wspomniano wyżej, jest to kluczowy [...]

Podsumowanie

Wiedza dotycząca mikrobiomu jelitowego rozwinęła się istotnie w ciągu ostatnich lat. Różnice w ilości i składzie mikroorganizmów, które kolonizują przewód pokarmowy, [...]