Nazwa „zespół metaboliczny” po raz pierwszy została użyta w 1981 roku przez Hanefelda i Leonhardta. Obejmowała takie składowe, jak: otyłość, dyslipidemia, cukrzyca typu 2, dna moczanowa i nadciśnienie tętnicze. Naukowcy za przyczynę tych zaburzeń uznali nadmierne spożycie pokarmów, brak ruchu i predyspozycje genetyczne¹. Ta koncepcja etiologiczna z punktu widzenia patogenetycznego wskazywała na otyłość jako centralny punkt rozwoju innych składowych zespołu. Badania prowadzone w kolejnych latach spowodowały jednak, że liczne dyskusje dotyczące zarówno mechanizmów patogenetycznych, jak i spojrzenia na znaczenie poszczególnych składowych tego zespołu ewoluowały. Jednym z przełomowych badań w tym zakresie była opublikowana w 1985  roku praca Modana i wsp.², którzy jako czynnik łączący otyłość, nietolerancję glukozy i nadciśnienie tętnicze wskazali hiperinsulinemię kompensującą insulinooporność. Trzy lata później Reaven uznał jednak, że insulinooporność może istnieć bez otyłości, i usunął ją ze składowych zespołu metabolicznego, zmieniając równocześnie jego nazwę na zespół X obejmujący insulinooporność i hiperinsulinemię, dyslipidemię, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemię oraz chorobę wieńcową³. Pojęcie „zespół metaboliczny” i otyłość jako jego składowa wracają w 1999 roku w definicji World Health Organization (WHO)⁴. W 2001 roku zostały opublikowane amerykańskie kryteria diagnozowania zespołu metabolicznego opracowane przez ekspertów National Cholesterol Education Program (NCEP). Jego stwierdzenie wymagało występowania 3 z 5 składowych takich jak: obwód talii u mężczyzn ≥102 cm, a u kobiet ≥88 cm; stężenie triglicerydów we krwi ≥150 mg/dl; stężenie glukozy we krwi ≥110 mg/dl; stężenie frakcji HDL cholesterolu u mężczyzn <40 mg/dl, a u kobiet <50 mg/dl; ciśnienie tętnicze skurczowe ≥130 mmHg i/lub rozkurczowe ≥85 mmHg⁵. Natomiast w 2005 roku International Diabetes Federation (IDF) wskazała otyłość trzewną rozpoznawaną na podstawie obwodu talii zależnego od rasy (dla Europejek jest to ≥80 cm, a dla Europejczyków ≥94 cm) jako kryterium konieczne do dalszego diagnozowania składowych zespołu metabolicznego, takich jak podwyższone stężenie triglicerydów (≥150 mg/dl) lub leczenie tego zaburzenia, obniżone stężenie frakcji HDL cholesterolu (<40 mg/dl u mężczyzn i <50 mg/dl u kobiet) albo leczenie tego zaburzenia, podwyższone ciśnienie tętnicze (≥130 i/lub >80 mmHg) lub terapia nadciśnienia oraz podwyższona glikemia na czczo (≥100 mg/dl) bądź rozpoznana wcześniej cukrzyca typu 2. Do stwierdzenia zespołu metabolicznego poza otyłością trzewną konieczne było wystąpienie 2 z pozostałych kryteriów⁶. Jednak w 2009 roku w wyniku konsensusu kilku amerykańskich i światowych towarzystw naukowych otyłość trzewna zostaje zrównana z pozostałymi kryteriami. Do stwierdzenia występowania zespołu metabolicznego konieczne staje się występowanie 3 wymienionych powyżej składowych, z których jednym może być, ale nie musi, otyłość trzewna⁷.