Zespół nerczycowy i przewlekłe choroby nerek u ciężarnych – wpływ na przebieg i planowanie ciąży

prof. zw. dr hab. n. med. Bożena Leszczyńska-Gorzelak

dr n. med. Jolanta Patro-Małysza

dr n. med. Radzisław Mierzyński

Katedra i Klinika Położnictwa i Perinatologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

Adres do korespondencji: dr n. med. Jolanta Patro-Małysza, Katedra i Klinika Położnictwa i Perinatologii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, ul. Jaczewskiego 8, 20-954 Lublin; e-mail: jolapatro@wp.pl

Zespół nerczycowy jest stanem klinicznym obejmującym dobową utratę białka >3,5 g/1,73 m2, hipoalbuminemię <3,5 g/dl, lipidurię, hiperlipidemię oraz obrzęki obserwowane, gdy dobowa utrata białka wynosi ponad 5 g, a stężenie albumin w surowicy spada poniżej 2,5 g/dl.1

Patofizjologia

Zdrowa dorosła osoba w warunkach prawidłowych wydala z moczem <150 mg białka na dobę. Jeżeli białkomocz dobowy przekracza 150 mg, może to świadczyć o występowaniu łagodnych zmian chorobowych, ale także groźnej dla życia choroby podstawowej. Wydalane z moczem białka to w większości przesączane w kłębuszkach nerkowych białka osocza oraz glikoproteiny i immunoglobuliny wydzielane przez nabłonek cewek nerkowych. Za regulację wydalania białka odpowiedzialne są dwa podstawowe mechanizmy: kłębuszkowa bariera filtracyjna – składająca się z śródbłonka, błony podstawnej i podocytów – która ogranicza przesączanie większości białek, oraz reabsorpcja białek w cewce bliższej. Białkomocz dzieli się zatem na kłębuszkowy i cewkowy. W klasyfikacji klinicznej wyróżnia się białkomocz towarzyszący innym objawom pierwotnej lub wtórnej choroby nerek oraz białkomocz izolowany.

Występowanie niewielkiego białkomoczu nie świadczy o poważnej chorobie, gdyż w przesiewowych populacyjnych badaniach ogólnych moczu obserwuje się go u 25% badanych.1-3

Zmiany w układzie moczowym w czasie ciąży

W przebiegu ciąży obserwuje się duże zmiany w obrębie morfologii i funkcji układu moczowego. Są to zmiany przejściowe, o charakterze przystosowawczym. W wyniku zmian w układzie moczowym objętość nerek w badaniu USG wzrasta o około 30%, a wymiar podłużny nerki zwiększa się o około 1 cm. Na skutek wzrostu stężenia progesteronu następuje relaksacja błony mięśniowej i przerost tkanki łącznej kielichów, miedniczek i moczowodów, co powoduje poszerzenie dróg moczowych, zastój moczu i ułatwiony odpływ pęcherzowo-moczowodowy. Zmiany te obserwuje się u około 90% ciężarnych pod koniec III trymestru ciąży i określa jako „fizjologiczne wodonercze ciężarnych”. Obejmują one najczęściej prawą nerkę. Wodonerczu prawostronnemu sprzyja także ucisk na moczowody przez powiększającą się macicę. Zmienione warunki anatomiczne sprzyjają także zwiększeniu częstości infekcji układu moczowego obserwowanej u ciężarnych oraz bezobjawowej bakteriurii.2

W okresie ciąży dochodzi do zwiększenia przepływu osocza przez nerki (RPF) oraz wzrostu filtracji kłębuszkowej (GFR) o około 40-50%, a efektywny przepływ osocza przez nerki (ERPF) wzrasta o 50-80%. Wartości te powracają do wyjściowych krótko po za...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Przyczyny zespołu nerczycowego

<<>>

Objawy

Objawy kliniczne są uwarunkowane ciężkością, czasem trwania i dynamiką rozwoju zespołu nerczycowego. Należy pamiętać o tym, że zmiany wywołane ciążą mogą maskować objawy [...]

Powikłania zespołu nerczycowego

<<>>

Leczenie zespołu nerczycowego

W ramach leczenia ciężarnych z zespołem nerczycowym należy zalecić uzupełnienie utraty białka z moczem podażą w diecie. Podawanie albumin we wlewach dożylnych nie jest zalecane, [...]

Przewlekłe choroby nerek w ciąży – wpływ na przebieg i planowanie ciąży

Przewlekłe schorzenia nerek dotyczą 0,1-3% ciężarnych i najczęściej przybierają postać przewlekłego kłębuszkowego zapalenia nerek (PKZN), nefropatii w przebiegu cukrzycy lub tocznia rumieniowatego układowego, [...]

Podsumowanie

Znajomość zmian fizjologicznych zachodzących w nerkach podczas ciąży jest podstawą zrozumienia patofizjologii tego narządu u ciężarnych. Zespół nerczycowy oraz inne zaburzenia czynności nerek [...]