Najczęstsze błędy

Najczęściej popełniane błędy w diagnostyce i prowadzeniu ciąży wielopłodowej

prof. dr hab. n. med. Witold Malinowski

Kierownik Katedry i Zakładu Pielęgniarstwa Położniczo-Ginekologicznego, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

Przewodniczący Polskiego Towarzystwa Gemeliologicznego

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Witold Malinowski, Katedra i Zakład Pielęgniarstwa Położniczo-Ginekologicznego, Pomorski Uniwersytet Medyczny, ul. Rybacka 1, 70-204 Szczecin; e-mail: witold05@op.pl

Wprowadzenie

Ciąża wielopłodowa (graviditas multiplex, multifetalis) oznacza jednoczesny rozwój w jamie macicy dwóch lub większej liczby płodów. W zależności od ilości rozwijających się płodów wyróżnia się: ciążę bliźniaczą lub dwojaczą (graviditas gemellaris, bigeminalis), trojaczą (graviditas trigemianalis), czworaczą (graviditas quadrigeminalis), pięcioraczą (graviditas quintigeminalis) itd., a urodzone z nich noworodki: bliźniętami lub dwojaczkami (gemini), trojaczkami (trigemini), czworaczkami (quadrigemini), pięcioraczkami (quintigemini) itd.

Od początku lat 70. XX stulecia obserwuje się na świecie wyraźny wzrost częstości występowania ciąż wielopłodowych. Przyczyn tego zjawiska należy upatrywać w opóźnianiu przez kobiety rozrodu, zmieniającym się środowisku naturalnym człowieka, a przede wszystkim w coraz szerszym i skuteczniejszym stosowaniu sztucznych metod prokreacji (hormonalnej indukcji owulacji i zapłodnienia pozaustrojowego – IVF i ICSI). W krajach uprzemysłowionych odsetek bliźniąt zwiększa się o ponad 2% rocznie.1 Istnieją więc przypuszczenia, że w 2050 roku co druga ciąża może być wielopłodowa. Dlatego coraz częściej zaczyna się mówić o nadchodzącej epidemii ciąż wielopłodowych.2

W ciągu ostatnich lat obserwowane jest wyraźne zmniejszanie się odsetka umieralności i zachorowalności okołoporodowej płodów i noworodków pochodzących z ciąż pojedynczych. W ciążach wielopłodowych ta umieralność i zachorowalność jest jednak niestety nadal bardzo wysoka, 4-11 razy większa niż w ciążach pojedynczych.3 Mimo że ciąże wielopłodowe stanowią zaledwie około 1-2% ogółu urodzeń, to ich udział w umieralności noworodków z bardzo małą urodzeniową masą ciała wynosi 15,8%, a noworodków z małą masą ciała – 13,7%, natomiast udział w umieralności przedporodowej – 11,2%, umieralności poporodowej – 3,4% i umieralności niemowlęcej – 8,4%. Wiąże się z tym konieczność zastosowania wobec tych ciężarnych znacznie rozszerzonej opieki przed-, śród- i poporodowej.

Wczesne rozpoznanie ciąży wielopłodowej

Każde postępowanie profilaktyczne przynosi pożądane wyniki jedynie wówczas, gdy zostanie odpowiednio wcześnie wdrożone. Wczesne rozpoznanie ciąży wielopłodowej stanowi zatem istotny element determinujący całokształt postępowania i opieki wobec ciężarnej i rozwijających się płodów.

Obecnie jedyną powszechnie dostępną, bezpieczną i tanią metodą pozwalającą w sposób pewny rozpoznać ciążę wielopłodową już w I trymestrze jest ultrasonografia. W badaniu USG rozpoznanie ciąży wielopłodowej, przy zastosowaniu sondy dopochwowej, sta...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Kosmówkowość i owodniowość ciąży bliźniaczej

Ciąże bliźniacze dwuzygotyczne (zawsze dwukosmówkowe dwuowodniowe – DZ DK DO) oraz jednozygotyczne dwukosmówkowe dwuowodniowe (JZ DK DO) rozwijają się podobnie, a [...]

Zgon wewnątrzmaciczny jednego z płodów

Faktyczny odsetek ciąż wielopłodowych jest znacznie większy niż obserwowany w czasie porodu. W trakcie przebiegu ciąży dojść może bowiem do zgonu [...]

Ciążowa choroba trofoblastyczna współistniejąca z żywym płodem

W ciążach wielopłodowych rozrosty i nowotwory trofoblastu stwierdzane są znacznie częściej niż w ciążach z pojedynczym płodem. Zaobserwowano również sześcio-, a [...]

Ciąża bliźniacza heterotopowa

Heterotopowa ciąża bliźniacza oznacza współwystępowanie ciąży wewnątrzmacicznej i ektopowej. Stanowi rzadkie powikłanie, występujące z częstością ok. 1/30 000 ciąż ogółem.14 Jeszcze rzadziej [...]

Bliźnięta nierozdzielone

Bliźnięta niecałkowicie rozdzielone (conjoined twins) to takie, które są anatomicznie złączone ze sobą co najmniej jedną częścią ciała. Powstają one w [...]

Zespół odwróconej perfuzji tętniczej

Zespół odwróconej perfuzji tętniczej, inaczej odwróconego kierunku przepływu krwi (TRAP – twin reversed arterial perfusion syndrome; CAPP – chorangiopagus parasiticus; fetus [...]

Wady rozwojowe i anomalie chromosomowe

Odsetek wad rozwojowych u bliźniąt jest dwukrotnie, a u trojaczków nawet czterokrotnie wyższy niż u noworodków pochodzących z ciąż pojedynczych. Wzrost [...]