Usg

Wykorzystanie badania ultrasonograficznego w prowadzeniu ciąży bliźniaczej

prof. dr hab. n. med. Krzysztof Szaflik1
prof. dr hab. n. med. Mariola Ropacka-Lesiak2
lek. Ewa Draga1
lek. Magdalena Litwińska1
lek. Justyna Wojtera1

1Klinika Ginekologii, Rozrodczości i Terapii Płodu, Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi

2Klinika Perinatologii i Ginekologii Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Krzysztof Szaflik, Klinika Ginekologii, Rozrodczości i Terapii Płodu, Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi, ul. Rzgowska 281/289, 93-338 Łódź; e-mail: krzysztofszaflik@wp.pl

Wprowadzenie

Ciąża bliźniacza jest ciążą wysokiego ryzyka i wiąże się z występowaniem groźnych powikłań, większym odsetkiem obumarć wewnątrzmacicznych, poronień, porodów przedwczesnych oraz z większą umieralnością okołourodzeniową noworodków i matek.1 Najczęstszym powodem wzrostu zachorowalności noworodków jest wcześniactwo oraz wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrastania płodów (IUGR – intrauterine growth restriction). Zarówno zachorowalność, jak i umieralność w czasie ciąży wielopłodowej znacząco wzrasta w porównaniu do ciąży pojedynczej, głównie z powodu wcześniactwa i małej masy urodzeniowej noworodków. Śmiertelność jest 3-7 razy większa w porównaniu z ciążą pojedynczą, natomiast zachorowalność – zwłaszcza ryzyko wystąpienia uszkodzeń neurologicznych – siedem razy większa.2

Największym ryzykiem położniczym obarczona jest ciąża jednokosmówkowa jednoowodniowa, następnie jednokosmówkowa dwuowodniowa, natomiast ciąża dwuowodniowa dwukosmówkowa cechuje się najmniejszym ryzykiem.3 Ryzyko niepomyślnego zakończenia jest wyraźnie zaznaczone w ciążach jednokosmówkowych. Śmiertelność okołoporodowa u bliźniąt jednokosmówkowych jest 2,5 razy większa niż u dwukosmówkowych, podczas gdy ryzyko wystąpienia powikłań neurologicznych jest 7-krotnie większe u przedwcześnie urodzonych bliźniąt z ciąż jednokosmówkowych niż w ciążach dwukosmówkowych.4

Częstość występowania ciąży bliźniaczej stale rośnie ze względu na powszechnie stosowane techniki wspomaganego rozrodu i coraz późniejszy wiek kobiet w momencie poczęcia.5 Mimo ogromnego postępu w medycynie perinatalnej, wprowadzenia i upowszechnienia nowoczesnych technik diagnostycznych i terapeutycznych wiele zagadnień z zakresu etiologii, patogenezy, diagnostyki i postępowania w ciąży wielopłodowej nie zostało dotychczas ostatecznie rozwiązanych.

Współcześnie uważa się, że wczesna diagnostyka ultrasonograficzna jest niezbędna, aby prawidłowo rozpoznać rodzaj ciąży bliźniaczej i kontrolować jej rozwój. Praca przedstawia schemat diagnostyczny ciąży bliźniaczej, najczęstsze powikłania i możliwości terapii wewnątrzmacicznej.

Diagnostyka wczesnej ciąży – I trymestr

Ciąże bliźniacze stanowią 1-2% wszystkich ciąż. Dwie trzecie ciąż bliźniaczych to ciąże dwuzygotyczne (dlatego zawsze dwukosmówkowe), które nie są obciążone dużym ryzykiem położniczym. Jedną trzecią ciąż bliźniaczych stanowią ciąże monozygotyczne (zarówno jednokosmówkowe, jak i dwukosmówkowe). Kosmówkowość w ciążach monozygotycznych zależy od czasu między zapłodnieniem a podziałem embrionu – podział między 4 a 7 dniem prowadzi do rozwoju jednej kosmówki. Dwie trzecie ciąż monozygotycznych to ciąże jednokosmówkowe i tylko one są obciążone dużym ryzykiem położniczym, m.in. rozwoju zespołu przetaczania krwi między płodami (TTTS – twin- to- twin transfusion syndrome; 10-15% ciąż monozygotycznych).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Diagnostyka wczesnej ciąży – I trymestr

Ciąże bliźniacze stanowią 1-2% wszystkich ciąż. Dwie trzecie ciąż bliźniaczych to ciąże dwuzygotyczne (dlatego zawsze dwukosmówkowe), które nie są obciążone dużym [...]

Badanie USG w 11-13+6 tygodniu – diagnostyka prenatalna

W ciąży bliźniaczej w porównaniu z ciążą pojedynczą ryzyko aneuploidii wzrasta dwukrotnie, występuje większy odsetek zaburzeń rozwojowych, biochemiczne badania przesiewowe są [...]

Badanie USG – ok. 16 tygodnia ciąży

W badaniu tym należy ocenić biometrię płodów z oceną wzrastania, przyczepy sznurów pępowinowych i objętość płynu owodniowego. Asymetryczne wzrastanie płodów jest [...]

Badanie USG w 18-22 tygodniu ciąży

Kolejne badania ultrasonograficzne w niepowikłanej ciąży bliźniaczej powinny odbywać się co 4 tygodnie w ciąży dwukosmówkowej i co 2 tygodnie w ciąży jednokosmówkowej.12 [...]

Badania dopplerowskie

Wyniki licznych badań wieloośrodkowych wykazują, że zastosowanie technik dopplerowskich w monitorowaniu płodu zmniejsza śmiertelność okołoporodową w około 35% przypadków ciąż wysokiego [...]

Ultrasonograficzna ocena szyjki macicy

Poród przedwczesny i przedwczesne pęknięcie błon płodowych (premature rupture of membranes, PROM) to najczęstsze komplikacje ciąż bliźniaczych. Ponad połowa ciąż bliźniaczych [...]

Powikłania ciąży bliźniaczej

Ciąże wielopłodowe związane są ze zwiększonym ryzykiem powikłań zarówno matczynych, jak i płodowych. Kobieta w ciąży bliźniaczej narażona jest na 2-3-krotnie [...]

Podsumowanie

Ciąże jednokosmówkowe obarczone dużym ryzykiem powikłań wymagają szczególnego nadzoru w diagnostyce ultrasonograficznej. Niezwykle istotne dla prawidłowej praktyki położniczej jest zrozumienie przyczyn [...]