Tajniki ultrasonografii

Ultrasonograficzne monitorowanie ciąży bliźniaczej powikłanej sFGR

prof. dr hab. n. med. Mariusz Dubiel
lek. Bartłomiej Myszkowski
dr hab. n. med. Dariusz Borowski
dr n. med. Jarosław Lach

Klinika Medycyny Matczyno-Płodowej, Ginekologii i Neonatologii, Collegium Medicum w Bydgoszczy, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Mariusz Dubiel, Klinika Medycyny Matczyno-Płodowej, Ginekologii i Neonatologii, Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, ul. Łukasiewicza 1, 85-821 Bydgoszcz; e-mail: profdubiel@gmail.com

Selektywne ograniczenie wewnątrzmacicznego wzrastania jednego z płodów (sFGR – selective fetal growth restriction) jest powikłaniem ciąży bliźniaczej niezależnym od kosmówkowości i owodniowości. Występuje z częstością 1 na 2000 ciąż i dotyczy 12-25% ciąż jednokosmówkowych.1 Sugeruje się, że sFGR może wynikać z nierównej lub zmniejszonej perfuzji płodowo-łożyskowej.2,3

Wprowadzenie

Rozpoznanie sFGR zazwyczaj ustala się po raz pierwszy podczas rutynowego badania ultrasonograficznego (USG) w 20-22 tygodniu ciąży. W tym czasie można zaobserwować znaczną różnicę mas płodów. W trakcie tego badania wykonuje się rutynową biometrię obu płodów i ocenia ilość płynu owodniowego, anatomię płodów w celu wykrycia ewentualnych wad wrodzonych oraz długość szyjki macicy głowicą przezpochwową, po to by określić ryzyko porodu przedwczesnego. Należy udokumentować rozbieżność mas między płodami.2,4

Definicja

Według definicji International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology (ISUOG) mianem sFGR określa się stan, w którym szacowana masa jednego z płodów (EFW – estimated fetal weight) jest mniejsza od 10 centyla, a różnica w zakresie szacowanej masy między płodami w ciąży bliźniaczej przekracza 25%.2 Warto pamiętać, że już różnica mas płodów powyżej 20% wskazuje na zwiększone ryzyko niekorzystnego przebiegu ciąży, a różnica powyżej 25% zwiększa to ryzyko 7-krotnie.4 W przypadku masy obu płodów poniżej 10 centyla należy je określić jako zbyt małe w stosunku do wieku ciążowego. Rozbieżność mas płodów oblicza się, dzieląc różnicę mas płodów przez masę większego płodu. Otrzymany wynik mnoży się przez 100%. Ustalenie EFW w ciąży bliźniaczej jest mniej dokładne niż w ciąży pojedynczej. Określa się ją na podstawie tych samych danych co w ciąży pojedynczej.2 W ocenie mas uwzględnia się wymiary głowy, brzucha (ryc. 1) i kości udowej.2,3

Diagnostyka i różnicowanie

Aby uchronić się przed zbyt wczesnym ustaleniem rozpoznania, warto zweryfikować wiek ciążowy na podstawie porównania terminu porodu według reguły Naegelego z terminem porodu szacowanym na podstawie badania USG z pierwszego trymestru.3 Jeśli w pier...

Selektywne ograniczenie wewnątrzmacicznego wzrastania jednego z płodów często występuje w ciąży jednokosmówkowej dwuowodniowej.2 Konieczne jest wówczas wcześniejsze wykluczenie zespołów typowych dla ciąż jednokosmówkowych: zespołu przetoczenia krw...

Na rycinie 3 przedstawiono algorytm diagnostyczny sFGR.

Klasyfikacja sFGR

Według wytycznych ISUOG oraz prac E. Gratacósa w ciąży jednokosmówkowej dwuowodniowej przypadki sFGR klasyfikuje się na podstawie przepływu końcoworozkurczowego w tętnicy pępowinowej (UA – umbilical artery) mniejszego płodu. Pomiar wykonuje się 3-...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Diagnostyka i różnicowanie

Monitorowanie ciąży bliźniaczej powikłanej sFGR

W ciąży jednokosmówkowej z rozpoznanym sFGR przepływy naczyniowe ocenia się minimum raz na tydzień, szczególnie w typie II i III.1,2,4-6

Planowanie rozwiązania ciąży

W ciąży jednokosmówkowej przy prawidłowym przepływie w UA postępowanie jest zwykle wyczekujące. Rozwiązanie planuje się na 34-35 tydzień ciąży po uzyskaniu [...]

Wskaźnik mózgowo-pępowinowy w ciąży bliźniaczej

W badaniach Mulcahy i wsp. przeprowadzonych na ponad 600 parach bliźniąt porównano wartości referencyjne wskaźników dopplerowskich MCA, UA i mózgowo-pępowinowego (CPR [...]

Podsumowanie

Badania dopplerowskie w ciążach bliźniaczych powikłanych sFGR są niezbędnym narzędziem służącym monitorowaniu zagrożenia płodów. Znajdują one szerokie zastosowanie w rozpoznawaniu niewydolności [...]