Czy i kiedy po udanej ablacji pacjent musi przyjmować leki przeciwzakrzepowe?

lek. Marcin Dobrowolski1
dr n. med. Piotr Lodziński2
dr hab. n. med. Rafał Dąbrowski, prof. nadzw. IK3

1Kardiologie/Innere Medizin I, Helios Klinikum, Szlezwik

2I Katedra i Klinika Kardiologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny

3II Klinika Choroby Wieńcowej, Instytut Kardiologii, Warszawa

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Rafał Dąbrowski, prof. nadzw. IK, II Klinika Choroby Wieńcowej, Instytut Kardiologii, Warszawa, e-mail: rdabrowski@ikard.pl

Ablacja nie eliminuje czynników ryzyka incydentów zakrzepowo-zatorowych. Tak więc chory nawet po udanym zabiegu ablacji przezskórnej wciąż powinien przyjmować leki przeciwkrzepliwe. Artykuł odpowiada na pytanie, kiedy je włączyć i jak długo stosować, żeby ograniczyć do minimum ryzyko wystąpienia incydentów zakrzepowo-zatorowych.

Wprowadzenie

W krajach rozwiniętych migotanie przedsionków (AF – atrial fibrillation) występuje u ok. 1,5-2% populacji ogólnej, a średni wiek chorych z AF wynosi obecnie 75-85 lat. Notuje się stały wzrost tej choroby: wyniki amerykańskich badań wskazują, że w 2050 r. liczba pacjentów z AF zwiększy się 2,5-krotnie.1,2

Najczęstszymi powikłaniami AF są incydenty zakrzepowo-zatorowe związane z obecnością skrzepliny w lewym przedsionku, zazwyczaj w jego uszku. Arytmia ta 5-krotnie zwiększa ryzyko wystąpienia udaru i 3-krotnie zastoinowej niewydolności serca, wiąże się również z wyższą śmiertelnością.3 Wczesna stratyfikacja ryzyka niezbędna do podjęcia decyzji o włączeniu leków przeciwkrzepliwych została powszechnie zaakceptowana i podlega modyfikacjom wraz z rozwojem wiedzy na ten temat. Dzięki prawidłowo prowadzonej terapii przeciwkrzepliwej częstość powikłań zakrzepowo-zatorowych zmniejsza się o 60-80%.

Obecnie powszechnie stosowany jest podział doustnych leków przeciwzakrzepowych na 2 grupy: 1. nowe doustne leki przeciwzakrzepowe niebędące antagonistami witaminy K (NOAC – non vitamin K antagonists oral anticoagulants), do których można zaliczyć dabigatran, rywaroksaban, apiksaban i edoksaban; 2. antagonistów witaminy K (VKA – vitamin K antagonist), do których należą warfaryna, acenokumarol i fenprokumon.

Ablacja migotania przedsionków – zasady ogólne, skuteczność i długoterminowe rokowanie

Ablacja przezskórna polega na kontrolowanym uwalnianiu energii przez elektrodę wprowadzoną do serca w celu zniszczenia fragmentu mięśnia sercowego odpowiedzialnego za powstawanie lub utrwalenie się arytmii. Zabieg ten jest szczególnie przydatny w leczeniu częstoskurczów o mechanizmie nawrotnym (nawrotny częstoskurcz węzłowy [AVNRT – atrioventricular nodal reentrant tachycardia], nawrotny częstoskurcz przedsionkowo-komorowy [AVRT – atrioventricular reentrant tachycardia]), jak również AF czy komorowych zaburzeń rytmu przede wszystkim u chorych z objawami podmiotowymi, u których terapia lekami antyarytmicznymi okazała się nieskuteczna lub którzy źle tolerują te leki albo ich nie akceptują.3

 U pacjentów z AF podstawową techniką zabiegów ablacji jest izolacja żył płucnych (PVI – pulmonary vein isolation). Stosowane są także techniki uzupełniające, takie jak ablacje linijne, niszczenie obszarów frakcjonowanych elektrogramów czy ablacje...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Ablacja migotania przedsionków – zasady ogólne, skuteczność i długoterminowe rokowanie

Ablacja przezskórna polega na kontrolowanym uwalnianiu energii przez elektrodę wprowadzoną do serca w celu zniszczenia fragmentu mięśnia sercowego odpowiedzialnego za powstawanie [...]

Leczenie przeciwkrzepliwe przed, w trakcie i po ablacji migotania przedsionków

Zabieg ablacji wiąże się z nasileniem stanu prozakrzepowego, co wynika z samej procedury oraz działań okołozabiegowych. Dlatego skuteczne leczenie przeciwkrzepliwe jest [...]

Doustne leki przeciwzakrzepowe – który wybrać?

Nieprzerwanie od 1952 r. (wprowadzenie do terapii warfaryny) VKA pozostają podstawowymi lekami przeciwkrzepliwymi, pomimo że są z nimi liczne problemy praktyczne. [...]

Leczenie przeciwkrzepliwe przed, w trakcie i po ablacji innych zaburzeń rytmu serca

Kwestię leczenia przeciwzakrzepowego w okresie okołozabiegowym w pozostałych arytmiach reguluje konsensus ekspertów EHRA/HRS/Asia Pacific Heart Rhythm Society (APHRS).23

Podsumowanie

Ablacja podłoża arytmii stanowi uznaną metodę leczenia przyczynowego zaburzeń rytmu serca. Wiąże się jednak z ryzykiem powikłań zakrzepowych i krwotocznych zależnym [...]