Tajniki echokardiografii

Redaktor działu: prof. dr hab. n. med. Piotr Lipiec, Katedra Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Praktyczne wykorzystanie echokardiografii obciążeniowej w chorobach mięśnia sercowego o podłożu nieniedokrwiennym

dr n. med. Mariusz Bałys
dr n. med. Maciej Haberka
prof. dr hab. n. med. Zbigniew Gąsior

Katedra i Klinika Kardiologii, Wydział Nauk o Zdrowiu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Adres do korespondencji: dr n. med. Mariusz Bałys, Katedra i Klinika Kardiologii, Wydział Nauk o Zdrowiu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, e-mail: mariuszbal@gmail.com

Echokardiografia obciążeniowa (stress echo) odgrywa dużą rolę w nowoczesnej diagnostyce kardiologicznej – nie tylko w chorobie wieńcowej, ale też chorobach mięśnia sercowego o podłożu nieniedokrwiennym, m.in. w nabytych wadach zastawkowych, u chorych z protezą zastawkową, w kardiomiopatii przerostowej czy niewydolności serca. Wynik stress echo może pomóc w wyborze dalszej diagnostyki i leczenia (zachowawczego lub operacyjnego) oraz mieć znaczenie rokownicze.

Wprowadzenie

Badanie echokardiografii obciążeniowej (stress echo; SE – stress echocardiography) wykonuje się w celu oceny struktury i funkcji serca w badaniu echokardiograficznym podczas obciążenia wysiłkiem lub środkami farmakologicznymi (w tym celu wykorzystuje się leki inotropowe lub rozszerzające naczynia). W czasie stress echo następują zmiany hemodynamiczne polegające na wzroście globalnej i regionalnej kurczliwości, a w związku z tym – frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF – left ventricular ejection fraction). W stanach patologicznych obserwuje się rozdźwięk między zaopatrzeniem a zapotrzebowaniem, co może ujawnić zmniejszoną rezerwę wieńcową.

Stress echo wykorzystuje się nie tylko w diagnostyce choroby niedokrwiennej serca, ale również w ocenie pacjentów ze skurczową lub rozkurczową niewydolnością serca, w kardiomiopatiach nieniedokrwiennych, chorobach zastawkowych serca, nadciśnieniu płucnym i innych. Wynik badania ma wartość diagnostyczną, ale też rokowniczą. W pracy przedstawiono możliwości praktycznego zastosowania stress echo w stanach innych niż choroba wieńcowa.

Echokardiografia obciążeniowa

W czasie badania stress echo wykorzystuje się obciążenie związane z wysiłkiem (ESE – exercise stress echocardiography) lub środkiem farmakologicznym – lekiem inotropowym (dobutamina; DSE – dobutamine stress echocardiography) albo lekiem rozszerzającym naczynia (dipirydamol).

ESE wykonuje się na bieżni ruchomej lub cykloergometrze rowerowym w pozycji siedzącej albo na urządzeniu umożliwiającym przyjęcie pozycji półleżącej, co zapewnia łatwiejszą akwizycję obrazu podczas badania.1 W tabeli 1 przedstawiono zmiany w układzie krążenia podczas badania stress echo w zależności od rodzaju obciążenia.

Pacjenci poddani ESE w pozycji półleżącej na ergometrze rowerowym wykonują wysiłek krócej z powodu wcześniejszego zmęczenia i osiągają mniejsze maksymalne obciążenie. W przypadku niektórych osób osiągnięcie limitu tętna submaksymalnego na ergo...

W farmakologicznym badaniu stress echo podawane są leki działające inotropowo dodatnio (dobutamina) lub leki rozszerzające naczynia (np. dipirydamol). Dobutamina działa inotropowo dodatnio głównie poprzez receptory β1-adrenergiczne. Zmiany w układ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Akwizycja obrazu echokardiograficznego i jego interpretacja

Stress echo w ocenie funkcji rozkurczowej lewej komory

Objawy takie jak duszność, zmęczenie i niska tolerancja wysiłku mogą być związane z obecnością dysfunkcji rozkurczowej lewej komory. Stress echo wskazane [...]

Kardiomiopatia przerostowa

ESE wykorzystuje się w badaniu chorych z kardiomiopatią przerostową do oceny indukowanego zawężania w drodze odpływu lewej komory (LVOTO – left [...]

Stress echo w niewydolności serca z obniżoną funkcją skurczową lewej komory i kardiomiopatią nieniedokrwienną

U pacjentów z niewydolnością serca wykonujemy ESE i DSE. W DSE stosuje się protokoły z małą i dużą dawką leku (40 [...]

Terapia resynchronizująca

U chorych ze wskazaniami klinicznymi do implantacji stymulatora resynchronizującego z funkcją kardiowersji-defibrylacji (CRT-D) wykonanie próby dobutaminowej z małą dawką pozwala na [...]

Stress echo w wadach zastawkowych

Wyróżniamy trzy grupy wskazań do badania stress echo:

Chorzy po zabiegach na zastawkach

Echokardiografię obciążeniową wykorzystuje się do oceny hemodynamicznej funkcji protezy zastawki, a badanie przeprowadzane jest na cykloergometrze w pozycji półleżącej u chorych [...]

Anuloplastyka mitralna

Pacjenci po różnych formach anuloplastyki mitralnej mogą mieć funkcjonalną stenozę mitralną związaną z obecnością wyższych wartości sPAP, gorszą wydolnością i jakością [...]

Stress echo a serce sportowca

Badanie wskazane jest u sportowców z przerostem lewej komory, towarzyszącą dusznością lub stanami przedomdleniowymi w celu oceny obecności gradientu w LVOT. [...]

Stress echo w nadciśnieniu płucnym

Ocena ciśnienia w tętnicy płucnej oraz funkcji prawej komory w czasie stress echo jest użyteczna w ocenie rokowania pacjentów z podejrzewanym [...]

Podsumowanie

Echokardiografia obciążeniowa zajmuje istotne miejsce w nowoczesnej diagnostyce kardiologicznej – nie tylko w chorobie wieńcowej, ale również chorobach serca o podłożu [...]