Urologia

Krwiomocz i krwinkomocz

dr n. med. Ewa Magdalena Koźmińska

Praktyka Lekarska, Kruszyniany

Adres do korespondencji: dr n. med. Ewa Magdalena Koźmińska, Praktyka Lekarska, Kruszyniany: e-mail: e.m.kozminska@wp.pl

Chorzy z krwiomoczem albo uporczywym lub nawracającym krwinkomoczem wymagają na ogół konsultacji urologa. Zawsze należy pamiętać, że przyczyną tych objawów może być nowotwór złośliwy – najczęściej pęcherza moczowego, ale również nerki lub górnych dróg moczowych.

Wprowadzenie

Krwiomocz i krwinkomocz to odrębne pojęcia. W praktyce klinicznej używa się również zwrotów: krwiomocz makroskopowy i krwiomocz mikroskopowy, moim zdaniem jednak lepiej pozostać przy wymienionych wyżej czysto polskich określeniach, ponieważ właściwie odzwierciedlają one charakter zaburzeń:

  • z krwiomoczem mamy do czynienia wówczas, gdy chory widzi, że oddaje mocz z krwią
  • krwinkomocz to zwiększenie liczby krwinek czerwonych w osadzie moczu poddanego badaniu ogólnemu, podczas gdy makroskopowo mocz jest czysty.


Odróżnienie tych dwóch nieprawidłowości ma zasadnicze znaczenie dla właściwego postępowania.

Krwiomocz

Przyczyny krwiomoczu

Przyczyny krwiomoczu wymieniono w tabeli 1. Należy podkreślić, że do najczęstszych z nich należą nowotwory nerki lub dróg moczowych, głównie rak pęcherza moczowego. Celem postępowanie lekarza, do którego zgłasza się chory z krwiomoczem, a zwłaszcza obfitym krwawieniem ze skrzepami krwi, powinno być zawsze potwierdzenie lub wykluczenie rozpoznania nowotworu. Bardzo ważną rolę odgrywa tu staranne zgromadzenie danych z wywiadu.

Wywiad

Gdy chory mówi, że oddaje mocz z krwią, należy ustalić:

  • czy zdarzyło się to podczas pojedynczej mikcji, czy wielokrotnie, a jeśli tak, od kiedy trwa krwiomocz i czy jego nasilenie zmienia się w czasie
  • czy krwawienie jest obfite, czy skąpe
  • czy krew pojawia się przez cały czas trwania mikcji, czy na jakimś jej etapie (którym?) – występowanie krwi przez cały czas trwania mikcji przemawia za krwawieniem z pęcherza moczowego, górnych dróg moczowych lub nerek, krew widoczna jedynie na początku mikcji pochodzi najprawdopodobniej z cewki moczowej, jedynie zaś pod koniec mikcji – z gruczołu krokowego bądź szyi pęcherza
  • czy występują skrzepy krwi, a jeśli tak, czy są drobne i płaskie, czy długie i wąskie (taki wygląd skrzepów przemawia za krwawieniem z nerki, ich kształt jest bowiem modelowany podczas przemieszczania się przez moczowód)
  • czy z krwiomoczem współistnieją inne objawy, takie jak:
    • ból w środkowym podbrzuszu
    • kolka nerkowa – może ją powodować skrzep tkwiący w moczowodzie, który – podobnie jak kamień – utrudnia odpływ moczu z nerki
    • dyzuria, tj. częstomocz, parcia naglące, ból lub pieczenie w cewce moczowej
    • gorączka
  • czy krwiomocz pojawił się w następstwie urazu jednej lub obu okolic lędźwiowych, krocza, cewki moczowej
  • czy chory ma zaburzenia krzepnięcia lub przyjmuje leki przeciwkrzepliwe
  • czy chory przebył napromienianie narządów miednicy.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Krwinkomocz

Krwinkomocz to stwierdzenie w osadzie moczu >2 krwinek czerwonych w dużym polu widzenia (tj. w 400-krotnym powiększeniu). Częstość występowania krwinkomoczu w populacji ogólnej waha się [...]

Podsumowanie

Znakomita większość chorych z krwiomoczem lub krwinkomoczem wymaga konsultacji urologicznej, ważna jest jednak znajomość podstawowych zasad postępowania. Dokładny wywiad i starannie przeprowadzone badanie [...]