Choroby zakaźne

Giardioza – zagrożenie nie tylko dla podróżujących

dr n. med. Piotr Kajfasz

Ośrodek Medyczny Służby Zagranicznej, Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Warszawie

Adres do korespondencji: dr n. med. Piotr Kajfasz, Ośrodek Medyczny Służby Zagranicznej, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, ul. Jasielska 47/10, 02-128 Warszawa; e-mail: piotr.t.kajfasz@gmail.com

Giardioza jest chorobą inwazyjną rozpowszechnioną na całym świecie. W krajach rozwijających się dotyczy przeciętnie 25% populacji ludzkiej. W rejonach tropikalnych o niskich standardach sanitarno-higienicznych wartość ta zbliża się do 100%.

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

  • na podstawie obrazu klinicznego podejrzewać giardiozę
  • prawidłowo zlecić badania diagnostyczne
  • w przypadku potwierdzenia zarażenia zaordynować skuteczną terapię
  • przedstawić osobie wyjeżdżającej w odmienne warunki klimatyczne i standardy sanitarno-higieniczne drogi szerzenia inwazji i zasady zapobiegania giardiozie

Wprowadzenie

Giardioza to choroba spowodowana inwazją pierwotniakową. Czynnikiem etiologicznym jest wiciowiec Giardia intestinalis (Giardia lamblia, Giardia duodenalis) – pasożyt przewodu pokarmowego ludzi i zwierząt (domowych, hodowlanych, dzikich). Dotychczas zidentyfikowano 6 genotypów Giardia intestinalis. Inwazyjne dla człowieka są dwa pierwsze (A i B). Tabela 1 przedstawia źródła bytowania (rezerwuar) określonych genotypów. Giardia intestinalis występuje w dwóch formach rozwojowych – wegetatywnego, szybko namnażającego się trofozoitu i przetrwalnikowej cysty. Postacią inwazyjną dla człowieka i zwierząt jest cysta. Minimalna dawka zarażająca (inoculum) zależna od zjadliwości pierwotniaka i innych czynników to 10-25 cyst.1-4

Do infekcji przewodu pokarmowego dochodzi najczęściej po spożyciu wody, rzadziej pokarmów zanieczyszczonych odchodami osobnika wydalającego cysty. Inwazje bezpośrednie po kontakcie z osobą zarażoną zdarzają się u MSM (men who have sex with men), uprawiających seks oralno-analny, w domach opieki społecznej, żłobkach, przedszkolach, internatach i wszędzie tam, gdzie panują uwłaczające warunki sanitarne.1,3,5 Możliwe są zarażenia w parku wodnym, jacuzzi, na basenie.1,5,6 Ryzyko inwazji jest niewspółmiernie większe u dzieci, osób podróżujących z plecakiem, nocujących na polach namiotowych, w bungalowach, przemieszczających się transportem lokalnym, zwłaszcza w krajach o niskim standardzie sanitarno-higienicznym. Zagrożenie jest wprost proporcjonalne do czasu podróży.4,5

Giardia intestinalis jest pasożytem dwunastnicy, górnego odcinka jelita cienkiego; może kolonizować drogi żółciowe, przewody trzustkowe, a u osób z achlorhydrią także żołądek. Występuje wtedy zazwyczaj w towarzystwie Helicobacter pylori. Kolonizacji żołądka sprzyja zarzucanie treści pokarmowej z dwunastnicy.3,7,8

Cysty są oporne na działanie czynników środowiska zewnętrznego i zachowują żywotność (inwazyjność) przez wiele miesięcy w chłodnej wodzie i warunkach dużej wilgotności. Standardowe chlorowanie wody nie zabija form przetrwalnikowych, natomiast jej ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Epidemiologia

Giardioza jest chorobą inwazyjną rozpowszechnioną na całym świecie. Zarażenie szerzy się drogą fekalno-oralną. W krajach rozwijających się dotyczy przeciętnie 25% populacji ludzkiej. [...]

Patogeneza

Po połknięciu cyst pierwotniaka w dwunastnicy dochodzi do ekscystacji. Proces ten inicjują enzymy trzustkowe i kwaśny sok żołądkowy.1,11 Uwolnione formy wegetatywne (trofozoity) atakują [...]

Objawy kliniczne

Do wylęgania choroby dochodzi w ciągu 7-14 dni. Zarażenie Giardia intestinalis charakteryzuje się różnorodnym obrazem klinicznym – od inwazji bezobjawowych przez ostre, [...]

Diagnostyka

Podstawą rozpoznania jest bezpośrednie wykrycie pasożyta w materiale biologicznym. Mikroskopowe badanie parazytologiczne kału na obecność cyst jest metodą z wyboru przy podejrzeniu giardiozy. [...]

Różnicowanie

Bogata symptomatologia inwazji Giardia intestinalis wymusza wielokierunkową diagnostykę różnicową: bakteriologiczną, pasożytniczą, internistyczną, onkologiczną. Należy przede wszystkim wykluczyć chorobę wrzodową i raka żołądka. [...]

Leczenie

Preparatami z wyboru są związki 5-nitroimidazolowe – metronidazol, tynidazol, ornidazol, seknidazol (niedostępny w Polsce).7,11 Lekiem pierwszego rzutu jest metronidazol.8 Standardowa terapia u dorosłych polega [...]

Rokowanie

W większości przypadków jest pomyślne. Niepewne rokowanie dotyczy małych, niedożywionych dzieci w krajach rozwijających się i tropikalnych oraz osób z niedoborami immunologicznymi (zwłaszcza w przypadkach przewlekłych [...]

Zapobieganie rozprzestrzenianiu się zarażenia

Epizody biegunkowe powinny powstrzymać przed korzystaniem z basenu, jacuzzi itp. Na basenie należy unikać połykania wody, a przed wejściem i po wyjściu trzeba umyć [...]