Standardy w leczeniu

Standardy leczenia pęcherza neurogennego

dr n. med. Ewa Magdalena Koźmińska

Praktyka Lekarska, Kruszyniany

Adres do korespondencji: dr n. med. Ewa Magdalena Koźmińska, Praktyka Lekarska, Kruszyniany; e-mail: e.m.kozminska@wp.pl

Zaburzenia czynności dolnych dróg moczowych występujące w przebiegu chorób układu nerwowego wymagają starannej diagnostyki i monitorowania w trakcie leczenia. W terapii wykorzystuje się metody farmakologiczne, chirurgiczne i neuromodulację, często w skojarzeniach. Jej głównym celem jest zapobieganie uszkodzeniu czynności nerek.

Wprowadzenie

Pęcherz neurogenny to występowanie zaburzeń czynności pęcherza moczowego w przebiegu chorób układu nerwowego. Najczęstsze z nich to:

  • stwardnienie rozsiane (SM – sclerosis multiplex)
  • choroba Parkinsona
  • pourazowe uszkodzenia rdzenia kręgowego
  • wady wrodzone (głównie przepuklina oponowo-rdzeniowa).

Klasyfikacja neurogennej dysfunkcji pęcherzowo-cewkowej

Zgodnie z klasyfikacją zaproponowaną przez Madersbachera w 1998 r. wyróżnia się cztery typy neurogennej dysfunkcji pęcherzowo-cewkowej:

1. nadaktywność (nadreaktywność) wypieracza i zwieracza

2. osłabienie lub brak kurczliwości wypieracza (hipo- lub arefleksja) z nadczynnością zwieracza

3. brak lub osłabienie czynności wypieracza i osłabienie napięcia zwieracza

4. nadczynny (nadaktywny) wypieracz z niewydolnym zwieraczem.


Główne cechy każdego z tych typów oraz ogólne zasady postępowania przedstawiono w tabeli 1.

Niezwykle ważne jest staranne ustalenie rodzaju zaburzeń czynności dróg moczowych u poszczególnych chorych. Należy też pamiętać o różnorodności zaburzeń w przebiegu tej samej choroby układu nerwowego, a także o ich niekiedy dynamicznym charakterze (np. u chorych na SM). Podstawową metodą diagnostyczną służącą określeniu czynności dróg moczowych jest badanie urodynamiczne (URD).

Metody leczenia

Wybór metody leczenia zależy od:

  • rodzaju choroby układu nerwowego, w której przebiegu rozwinął się pęcherz neurogenny
  • typu zaburzeń czynności pęcherza moczowego i ich ewolucji w trakcie choroby
  • stanu ogólnego chorego
  • dostępnych środków.


Stosuje się leczenie zachowawcze, w tym farmakoterapię oraz różne formy opróżniania pęcherza, a także leczenie chirurgiczne i neuromodulację. Zasadniczym celem jest uzyskanie całkowitego opróżniania pęcherza moczowego i zapobieganie powstawaniu wysokich ciśnień w jego świetle, które grożą:

  • nawrotami zakażeń dróg moczowych
  • powstawaniem kamieni moczowych
  • rozwojem odpływów wstecznych pęcherzowo-moczowodowych, a w ich następstwie – niewydolnością nerek.

Leczenie farmakologiczne

W farmakoterapii u chorych z pęcherzem neurogennym wykorzystuje się leki:

  • antycholinergiczne
  • neurotoksyny
  • zwiększające opór cewki moczowej
  • ułatwiające opróżnianie pęcherza moczowego.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Podsumowanie

U chorych z pęcherzem neurogennym występują różne rodzaje zaburzeń czynności dolnych dróg moczowych, które mogą zmieniać się w czasie trwania choroby. Konieczne jest staranne [...]