Pierwszy dyżur

Zaostrzenie objawów utrwalonego migotania przedsionków

dr n. med. Katarzyna Mitręga1
prof. dr hab. n. med. Beata Średniawa1
mgr Adam Konka2

1Katedra i Oddział Kliniczny Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii SUM, Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu

2Śląski Park Technologii Medycznych Kardio-Med Silesia w Zabrzu

Adres do korespondencji: dr n. med. Katarzyna Mitręga, Katedra i Oddział Kliniczny Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii SUM, Śląskie Centrum Chorób Serca, ul. Curie-Skłodowskiej 9, 41-800 Zabrze; e-mail: kas-k2@o2.pl

Wprowadzenie

Migotanie przedsionków (AF – atrial fibrillation) dotyczy 2-3% populacji na świecie. Częstość występowania AF rośnie z wiekiem, dlatego szacuje się, że w ciągu kilku najbliższych lat podwoi się z uwagi na stale wydłużającą się średnią przeżycia. Do głównych czynników zwiększających prawdopodobieństwo AF należą: starszy wiek, nadciśnienie tętnicze, wady zastawkowe, przewlekła niewydolność serca (CHF – chronic heart failure), przewlekła choroba nerek (CKD – chronic kidney disease), cukrzyca, otyłość oraz przewlekła choroba niedokrwienna mięśnia sercowego (IHD – ischaemic heart disease). Zasadniczo AF można podzielić w zależności od czasu jego trwania na: rozpoznane po raz pierwszy, napadowe (trwające <7 dni, zwykle samoograniczające się <48 godz.), przetrwałe (>7 dni), przetrwałe długo trwające (>1 rok) oraz utrwalone.

Utrwalone migotanie przedsionków, będące przedmiotem niniejszego artykułu, to arytmia, która zgodnie z obowiązującymi wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC – European Society of Cardiology) została zaakceptowana przez pacjenta i przez lekarza prowadzącego jako rytm wiodący, w związku z czym nie podejmuje się prób przywrócenia rytmu zatokowego. W przypadku zmiany decyzji o kontroli rytmu u chorych z wcześniej rozpoznanym utrwalonym AF wskazana jest zmiana kwalifikacji typu arytmii z utrwalonego na przetrwały długo trwający.

Podział kliniczny migotania przedsionków odnosi się z kolei do występowania u pacjenta objawów – stąd też wyróżnia się objawowe i nieme klinicznie AF (SAF – silent atrial fibrillation). Nasilenie objawów i związane z tym ograniczenie codziennego funkcjonowania to jedne z podstawowych parametrów klasyfikacji chorych zgodnie ze skalą European Heart Rhythm Association (EHRA). U pacjenta, który w skali EHRA ma ≥3 pkt, objawy AF utrudniają codzienne funkcjonowanie. Z kolei chory z 2 pkt w tej skali ma niewielkie (2a) lub umiarkowane (2b) dolegliwości, niewpływające na codzienną aktywność. Niedoszacowanie częstości występowania AF wynika prawdopodobnie z braku technicznych możliwości szybkiego identyfikowania SAF.

Migotanie przedsionków ma bezpośredni związek ze zwiększeniem umieralności ogólnej i chorobowości, m.in. z powodu HF oraz udaru. Szacuje się, że AF stanowi przyczynę prawie 1/3 wszystkich udarów niedokrwiennych mózgu, choć liczba ta jest prawdopodobnie zaniżona z uwagi na nadal niedostateczne rozpoznawanie SAF. Co więcej, pacjenci z AF mają gorszą jakość życia, częściej występuje u nich zaburzenie funkcji poznawczych oraz częściej wymagają ponownych hospitalizacji. Właśnie dlatego odpowiednie leczenie i postępowanie w zaostrzeniu objawów utrwalonego AF to strategiczny punkt długoterminowej opieki nad pacjentem, służącej poprawie jego komfortu życia, ale także warunków społecznych i ekonomicznych.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Objawy zaostrzenia migotania przedsionków

Głównymi objawami AF są:

Postępowanie u pacjentów z zaostrzeniem objawów w przebiegu utrwalonego AF

Aby kontrolować częstość rytmu, można zastosować następujące grupy leków: β-adrenolityki, niedihydropirydynowe pochodne antagonistów wapnia (nDHP CCA – non-dihydropyridine calcium channel antagonists), [...]

Pacjent z utrwalonym AF i niewydolnością serca

Niewydolność serca i migotanie przedsionków często ze sobą współistnieją i łączą je podobne patomechanizmy oraz czynniki ryzyka. U chorych z HF procesy włóknienia i zapalne prowadzą [...]

Pacjent z utrwalonym AF i wszczepionym CRT-D

Pacjenci z wszczepionym kardiowerterem-defibrylatorem z funkcją resynchronizującą (CRT-D) oraz ze współistniejącym utrwalonym AF znajdują się w szczególnej grupie ze względu na trudności w osiągnięciu zadowalającego [...]

Pacjent z utrwalonym AF i chorobą wieńcową

U osób z chorobą wieńcową w wywiadzie zaostrzenie objawów migotania przedsionków może mieć charakter dławicy piersiowej i tym samym nasuwać podejrzenie ostrego niedokrwienia. Aby ocenić [...]

Podsumowanie

Pacjenci z utrwalonym migotaniem przedsionków to szczególna grupa wymagająca systematycznej kontroli i monitorowania częstości akcji serca. Odpowiednie leczenie zaostrzeń objawów AF powinno stanowić [...]