Wytyczne w praktyce

Postępowanie w chorobach sercowo-naczyniowych u ciężarnych Wytyczne ESC

lek. Daniel Tomasz Płaczkiewicz

lek. Anna Balawender

dr hab. n. med. Andrzej Kleinrok

Oddział Kardiologiczny z Pododdziałem Intensywnej Terapii Kardiologicznej, Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Andrzej Kleinrok, Oddział Kardiologiczny z Pododdziałem Intensywnej Terapii Kardiologicznej, Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki im. Papieża Jana Pawła II, al. Jana Pawła II 10, 22-400 Zamość, e-mail: kardiol@szpital.zam.pl, tel. +84 677 34 30

  • Nie należy automatycznie odstawiać leków przyjmowanych przez pacjentkę przed ciążą. Zawsze należy wyważyć ryzyko i spodziewane korzyści z terapii
  • Doustne leki z grupy VKA stanowią terapię z wyboru w II i III trymestrze ciąży (do 36 tygodnia) u pacjentek z wszczepioną zastawką. Celem leczenia jest uzyskanie terapeutycznych wartości INR
  • Leczenie farmakologiczne nadciśnienia tętniczego należy rozpocząć u wszystkich ciężarnych, gdy wartości ciśnienia w sposób trwały osiągają lub przekraczają 150/95 mmHg

W zaktualizowanych w 2018 r. wytycznych ESC ważne miejsce zajmują zalecenia systematyzujące problematykę ciąży u kobiet z chorobami sercowo-naczyniowymi1. Z jednej strony od wydania w 2012 r. poprzedniej wersji dokumentu dokonał się istotny postęp, w szczególności w zakresie technik diagnostycznych, oceny ryzyka i wykorzystania leków sercowo-naczyniowych. Z drugiej strony systematycznie narastał w tym czasie problem ciąż powikłanych przez choroby sercowo-naczyniowe. Obecnie choroby serca i naczyń to najczęstsza przyczyna zgonów ciężarnych w krajach wysoko rozwiniętych. Zjawisko to tłumaczy się ogólnym wzrostem ryzyka sercowo-naczyniowego w populacjach krajów wysoko rozwiniętych i opóźniającym się wiekiem zajścia w pierwszą, a zwłaszcza w kolejne ciąże. Do ponownego zajścia w ciążę nierzadko dochodzi pomiędzy 40 a 50 r.ż., a to jest wiek, w którym czynniki ryzyka występują już znacznie częściej. Dodatkowym problemem jest istotne zwiększanie się populacji kobiet w wieku rozrodczym operowanych w przeszłości z powodu wady serca. W oczekiwaniu na pełne tłumaczenie wytycznych warto zapoznać się z ich głównymi zaleceniami.

Zalecenia ogólne

Każda planująca ciążę kobieta z rozpoznaniem lub podejrzeniem choroby sercowo-naczyniowej albo choroby aorty powinna być objęta poradnictwem. Należy też u niej dokonać zindywidualizowanej oceny ryzyka. Do oceny ogólnej najczęściej wystarczy spoczynkowy elektrokardiogram (EKG), badanie echokardiograficzne i test wysiłkowy. W przypadku chorób aorty konieczne jest jej zobrazowanie (zwykle całej) w badaniu metodą tomografii komputerowej (TK) lub rezonansu magnetycznego (MR).

W czasie ciąży badanie echokardiograficzne jest podstawową metodą diagnostyczną stosowaną u wszystkich pacjentek z nowymi lub niedającymi się wyjaśnić objawami ze strony układu sercowo-naczyniowego. W indywidualnej ocenie ryzyka należy zawsze brać pod uwagę podstawowe rozpoznanie kardiologiczne, aktualną funkcję komór i zastawek, klasę czynnościową, występowanie sinicy i nadciśnienia płucnego.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Zalecenia szczegółowe

Wskazania do leczenia interwencyjnego u kobiet planujących ciążę nie różnią się w większości przypadków od zaleceń dla reszty populacji. Ciężkie poszerzenie aorty (>45 [...]

Podsumowanie

Zaprezentowane w skróconej formie wytyczne mają szczególny charakter. Tak jak poprzednia ich wersja prawie w całości opierają się na opiniach ekspertów. Ze względów [...]