Geriatria
Zespół kruchości (frailty) – jak go rozpoznać i co z nim zrobić
prof. dr hab. n. med. Anna Skalska
- Definicja i znaczenie kliniczne zespołu kruchości
- Patofizjologia i czynniki ryzyka oraz kryteria diagnostyczne i najczęściej stosowane w praktyce klinicznej narzędzia oceny
- Postępowanie i strategie terapeutyczne oparte głównie na aktywności fizycznej oraz zdrowym i adekwatnym do potrzeb żywieniu
Angielskie słowo „frail” oznacza kruchy, wątły, słabowity, cherlawy, stąd przyjęto polskie określenie „zespół kruchości” (stosowany jest również termin „zespół słabości”), choć należy rozumieć go jako wątłość starczą lub zespół wyczerpania rezerw.
Definicja
Zespól kruchości (frailty) jest to wielowymiarowy zespół charakteryzujący się zmniejszoną odpornością na czynniki stresogenne nawet o niewielkiej intensywności w wyniku ograniczenia rezerw fizjologicznych i funkcji wielu układów, a w konsekwencji zwiększoną podatnością na zagrożenia zdrowotne1,2.
W prawidłowych warunkach wszystkie narządy są wyposażone w znaczną rezerwę w zakresie swojej struktury i funkcji. Taka nadwyżka zdolności funkcjonalnych zapewnia organizmowi utrzymanie homeostazy i gwarantuje w dość szerokim zakresie prawidłowe funkcjonowanie w sytuacji stresogennej. Dla większości układów organizmu zasób powyżej 30% zdolności funkcjonalnej wystarcza do prawidłowego funkcjonowania i dopiero spadek do 30% i poniżej stanowi próg ujawnienia się niewydolności. W przypadku większości narządów istnieje zatem 70% margines utraty funkcji3 (ryc. 1). Gromadzenie w toku starzenia się organizmu zmian inwolucyjnych we wszystkich narządach i układach ogranicza ich rezerwy funkcjonalne. Tym samym proces starzenia się jest podłożem patogenetycznym rozwoju zespołu kruchości.
W wyniku utraty rezerw ustrój traci zdolności adaptacyjne do sytuacji stresowej wymagającej mobilizacji sił obronnych, a także zdolność do utrzymania homeostazy. Konsekwencją jest zwiększona podatność na niekorzystne zdarzenia zdrowotne, takie jak: większa chorobowość, cięższy przebieg chorób z dłuższą rekonwalescencją, hospitalizacje, upadki, niepełnosprawność, instytucjonalizacja, zaburzenia świadomości, otępienie, niska jakość życia i zgon. Najprościej mówiąc, osoby z zespołem kruchości to takie, u których nawet niezbyt poważne zdarzenia zdrowotne wywołują nieproporcjonalnie poważne skutki.
Chociaż definicja zespołu kruchości, podobnie jak starzenia się, obejmuje ograniczenie rezerw funkcjonalnych, starzenie się nie jest tożsame z zespołem kruchości. Kruchość może dotyczyć również osób młodszych, a znaczny odsetek osób starszych nie ...
