Definicja sarkopenii

Sarkopenia jest schorzeniem występującym u osób starszych i charakteryzuje się postępującą utratą masy i siły mięśni szkieletowych, co prowadzi do niekorzystnych skutków zdrowotnych objawiających się pogorszeniem sprawności ruchowej i złamaniami, a w konsekwencji do zwiększonej śmiertelności¹. Wśród objawów obserwuje się szybko pojawiające się zmęczenie, zaburzenia równowagi, zaburzenia koordynacji ruchowej oraz spadek masy ciała. W 1989 roku Irwin Rosen­berg zaproponował termin „sarkopenia” (greckie „sarx” [σάρξ] – ciało, „penia” [πενία] – utrata) dla opisania utraty masy mięśniowej następującej wraz z wiekiem². W 2016 roku sarkopenię uznano za jednostkę chorobową i uwzględniono ją w wydaniu 10 International Classification of Disorders (ICD-10), przypisując jej kod M62.84. Schorzenie to dotyczy głównie osób w podeszłym wieku, może jednak występować również u osób w średnim wieku, a szczególnie narażone są osoby z chorobami współistniejącymi³.

Definicja sarkopenii wraz z kryteriami rozpoznania ewoluowała. Przed 2010 rokiem zgodnie z definicją European Working Group on Sarcopenia in Older People (EWGSOP) do rozpoznania sarkopenii wystarczyła jedynie utrata masy mięśniowej, nie brano pod uwagę siły mięśniowej. Aktualnie posługujemy się zmodyfikowaną definicją EWGSOP2 z 2019 roku, która w rozpoznaniu uwzględnia masę oraz siłę mięśniową¹.

Sarkopenia to uogólnione i postępujące zaburzenie dotyczące mięśni szkieletowych, prowadzące do wystąpienia niekorzystnych następstw, w którym najistotniejszy jest ubytek siły, a nie masy mięśniowej. Testem przesiewowym w kierunku sarkopenii jest kwestionariusz SARC-F (Strength, Assistance with Walking, Rising from a Chair, Climbing Stairs, and Falls). Uzyskanie 4 i więcej punktów przez pacjenta jest wskazaniem do dalszej diagnostyki. W rozpoznaniu sarkopenii zastosowanie ma dynamometr ręczny oceniający siłę mięśni kończyn górnych, z kolei do oceny siły kończyn dolnych wykorzystuje się test wstawania z krzesła. Jako osłabioną siłę mięśniową przyjmuje się wyniki siły uścisku dłoni poniżej 26 kg dla mężczyzn i 16 kg dla kobiet⁴ i/lub czas powyżej 15 s w teście 5-krotnego wstawania z krzesła¹. Stwierdzenie prawdopodobnej sarkopenii na podstawie kwestionariusza SARC-F oraz testów uścisku dłoni i wstawania z krzesła jest wskazaniem do wykonania obiektywnych pomiarów masy mięśniowej, ale nie są one konieczne do wdrożenia postępowania terapeutycznego¹. W diagnostyce można zastosować badanie rezonansu magnetycznego, tomografię komputerową, metodę podwójnej wiązki promieniowania rentgenowskiego (DXA – dual-energy x-ray absorptiometry) lub bioimpedancję elektryczną (BIA – bioelectrical impedance analysis)³.