Diagnostyka laboratoryjna

Leukocyty – jak interpretować poziom w morfologii

prof. dr hab. n. med. Mirosława Pietruczuk

Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej, Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. N. Barlickiego w Łodzi

Adres do korespondencji:

prof. dr hab. n. med. Mirosława Pietruczuk

Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej,

Uniwersytet Medyczny w Łodzi

e-mail: miroslawa.pietruczuk@umed.lodz.pl

  • Znaczenie morfologii krwi z rozmazem (CBC + Diff) – podstawowego badania stosowanego w diagnostyce wielu chorób
  • Parametry oceniane w badaniu – na co zwracać uwagę
  • Kiedy konieczne jest zastosowanie manualnej (pod mikroskopem) metody do oceny badanych parametrów, a kiedy korzystać z analizy automatycznej (z wykorzystaniem analizatora hematologicznego)

Badanie morfologii krwi pełnej (CBC + Diff: Complete Blood Count + White blood cells differential) jest podstawowym, rutynowym badaniem laboratoryjnym w pracy lekarza nie tylko opieki podstawowej, lecz także każdej specjalności. Wykonuje się je we krwi pełnej, żylnej, pobranej na antykoagulant EDTA K2/K3. W badaniu morfologii krwi są prezentowane parametry mierzone lub wyliczane z pomiarów bezpośrednich, które opisują elementy morfotyczne występujące we krwi obwodowej człowieka, takie jak krwinki białe (leukocyty), krwinki czerwone (erytrocyty) oraz płytki krwi (trombocyty)1.

Większość leukocytów, erytrocytów i płytek krwi powstaje w szpiku kostnym w procesie krwiotworzenia – hematopoezy, z krwiotwórczej komórki macierzystej (KKM; SC – stem cell). Przedostają się one do krwi jako komórki, elementy morfotyczne, które się nie dzielą i w większości są dojrzałe do pełnienia swoich funkcji. Erytrocyty i płytki krwi pełnią swoje funkcje w krążeniu, leukocyty zaś wędrują do tkanek i tam podejmują swoje zadania2.

W szpiku kostnym (BM – bone marrow) prawidłowa erytropoeza stanowi około 30% hematopoezy, granulopoeza od >50% do około 75%, limfopoeza około 10% i megakariopoeza około 0,5%. Zachowanie tej równowagi jest istotne, ponieważ w każdym przypadku jej zaburzenia, np. poprzez dominację jednej linii komórkowej (tj. wzmożona erytropoeza z odnową megaloblastyczną, wzmożona proliferacja limfocytów bądź dominacja komórek blastycznych), następuje „spychanie” innych układów, które w tej sytuacji są „tłumione”. W konsekwencji prowadzi to we krwi obwodowej do erytrocytopenii, leukopenii, trombocytopenii lub pancytopenii (tab. 1)3.

Na rycinie 1 przedstawiono obraz szpiku w przypadku „wyparcia” układów: czerwonokrwinkowego, granulocytarnego i płytkotwórczego przez komórki blastyczne w przebiegu ostrej białaczki (AL – acute leukemia).

Długość życia elementów morfotycznych we krwi obwodowej jest różna. Najczęściej przyjmowane parametry czasowe przedstawiono w tabeli 24. 

Leukocyty

Morfologicznie krwinki białe, leukocyty krwi obwodowej, dzielą się na5:

  • komórki o podzielonym na płaty jądrze – granulocyty
  • komórki jednojądrzaste – limfocyty i monocyty.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Leukocyty w badaniu morfologii krwi pełnej

Poniżej przedstawiono wynik 6 Diff z analizatora hematologicznego, gdzie populacja leukocytów jest podzielona na 6 subpopulacji:

Kiedy odnosimy się tylko do wzoru odsetkowego z oceny mikroskopowej

Wzór odsetkowy krwinek białych (leukogram) z oceny mikroskopowej jest podstawą w przypadku braku rozdziału krwinek białych przez analizator hematologiczny lub nieprawidłowego ich rozdziału, [...]

Zakresy referencyjne/normy

Interpretacja wyników badań laboratoryjnych wymaga stosowania zakresów referencyjnych, potocznie zwanych normami. W przypadku oceny liczby krwinek białych i ich populacji zakresy referencyjne są [...]

Laboratoryjna interpretacja liczby (poziomu) krwinek białych

Liczba/poziom krwinek białych są wyrażane ilościowo w jednostkach: × 109/l (× G [giga]/l) zgodnie z rekomendacjami lub jako liczba leukocytów na mikrolitr (µl). [...]

Podsumowanie

Ocena poziomu leukocytów w badaniu morfologii krwi pełnej, zarówno w przypadku wzrostu, jak i obniżenia ich liczby, jest podstawą dalszej diagnostyki tych zmian [...]
Do góry