Ortopedia
Nieleczona dysplazja stawu biodrowego: obraz powikłań u pacjentów dorosłych
prof. dr hab. n. med. Tomasz Blicharski, MBA
- Epidemiologia i patofizjologia rozwojowej dysplazji stawu biodrowego (DDH) – dlaczego często jest rozpoznawana dopiero w wieku dorosłym?
- Obraz kliniczny DDH i prowadzone badania z uwzględnieniem diagnostyki różnicowej
- Powikłania nieleczonej DDH
- Znaczenie wczesnego rozpoznania i możliwe metody leczenia
Rozwojowa dysplazja stawu biodrowego
Rozwojowa dysplazja stawu biodrowego (DDH – developmental dysplasia of the hip) to wrodzone zaburzenie, w którym panewka stawu biodrowego jest nieprawidłowo ukształtowana. Z tego powodu nie ma właściwego podparcia dla głowy kości udowej, dlatego często się zdarza, że ulega ona przemieszczeniu. Choroba zazwyczaj jest nieleczona lub leczona zbyt zachowawczo, co prowadzi do niestabilności stawu, przeciążeń i przedwczesnych zmian zwyrodnieniowych. Mimo programów przesiewowych rozpoznanie tej patologii bywa opóźnione, nawet do wieku dorosłego1,2.
Nierozpoznana w dzieciństwie dysplazja powoduje u dorosłych przewlekłe dolegliwości bólowe biodra, ograniczenie zakresu ruchomości stawu i trudności z poruszaniem się. Wieloletnie przeciążenie stawu prowadzi początkowo do uszkodzeń chrząstki i obrąbka panewki, a następnie do przedwczesnych zmian zwyrodnieniowych, które mogą wymagać endoprotezoplastyki przed 50 rokiem życia1,3. W celu poprawienia biomechaniki stawu często konieczne jest leczenie operacyjne, takie jak osteotomia. Niestety w przypadkach zaawansowanych skuteczność takiego postępowania jest ograniczona2.
Opóźnione rozpoznanie DDH wynika m.in. z niespecyficznych objawów w dzieciństwie i braku wystarczających narzędzi diagnostycznych, szczególnie w grupie pacjentów z hipotonią centralną lub współistniejącymi zaburzeniami neurorozwojowymi4. Wzorce rozwoju u takich pacjentów mogą maskować klasyczne objawy dysplazji. Istotną rolę odgrywają zatem czujność kliniczna i stosowanie spersonalizowanej diagnostyki.
Epidemiologia i patofizjologia
Rozwojowa dysplazja stawu biodrowego należy do częstych wrodzonych wad układu kostno-stawowego. Częstość występowania w populacji ogólnej wynosi od 1 do 2 przypadków na 1000 urodzeń3. W rzeczywistości liczba pacjentów może być jednak wyższa, a to dlatego, że łagodne i umiarkowane postaci dysplazji często pozostają nierozpoznane aż do wieku dorosłego.
W badaniu przeprowadzonym w Szwecji oszacowano, że nawet 7-10% dorosłych kobiet może mieć nieujawnioną lub niedostatecznie leczoną postać DDH. Jest to zatem istotny problem populacyjny5. Kobiety są obciążone znacznie wyższym ryzykiem występowania DDH. Odsetek jest sześciokrotnie większy u kobiet w porównaniu z mężczyznami. Jest to związane m.in. z biomechaniką miednicy oraz z tym, że kobiety mają bardziej wiotkie więzadła1.
