Dietetyka

Od diety niskobiałkowej do immunodiety
Jak żywienie wspiera terapię pacjentów z chorobami nerek na każdym etapie leczenia

mgr Aleksandra Kajdas, doktorantka

Zakład Dietetyki Klinicznej, Wydział Nauk o Zdrowiu, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Adres do korespondencji:

mgr Aleksandra Kajdas

Zakład Dietetyki Klinicznej, Wydział Nauk o Zdrowiu,

Warszawski Uniwersytet Medyczny

ul. Erazma Ciołka 27, 01-445 Warszawa

e-mail: aleksandra.kajdas@wum.edu.pl

  • Rola diety niskobiałkowej w spowalnianiu progresji przewlekłej choroby nerek
  • Żywieniowe wsparcie farmakoterapii i leczenia zachowawczego
  • Żywienie pacjentów poddawanych dializie otrzewnowej bądź hemodializie
  • Perspektywa leczenia po przeszczepieniu nerki – dieta jako element długoterminowej immunomodulacji

W przewlekłej chorobie nerek (PChN) wyróżnia się 5 stadiów choroby (G1-G5). Zależą one od wartości przesączania kłębuszkowego (GFR – glomerular filtration rate). Rozpoznanie PChN ustala się zaś na podstawie obniżonego eGFR (<60 ml/min/1,73 m² przez ≥3 miesiące), a także biorąc pod uwagę obecność markerów uszkodzenia nerek, takich jak białkomocz czy nieprawidłowości w badaniach obrazowych, nawet gdy wartość eGFR jest prawidłowa. W PChN dieta odgrywa istotną rolę w utrzymaniu kontroli toksemii mocznicowej oraz dobrego stanu zdrowia pacjenta. Powinna być ustalana indywidualnie dla każdego chorego. Zalecenia żywieniowe różnią się w zależności od stadium choroby oraz stopnia uszkodzenia nerek. Dieta pacjentów z PChN nie jest jedynie kwestią ogólnych zaleceń żywieniowych – stanowi integralny element terapii, który zmienia się dynamicznie wraz z postępem choroby i metodą leczenia. W początkowych stadiach PChN (G1-G2) głównymi celami są utrzymanie prawidłowego stanu odżywienia oraz profilaktyka nadciśnienia tętniczego i powikłań sercowo-naczyniowych poprzez ograniczenie sodu oraz utrzymanie odpowied­niego nawodnienia. W kolejnych stadiach choroby (G3-G5) wprowadza się dietę niskobiałkową, której zadaniem jest zmniejszenie obciążenia nerek produktami przemiany azotowej przy zapewnieniu odpowiedniej podaży energii i składników odżywczych. Odpowiednie zbilansowanie białka, tłuszczu i węglowodanów, a także kontrola fosforu, potasu i sodu pozwalają spowolnić progresję choroby, zmniejszyć ryzyko kwasicy metabolicznej i powikłań sercowo-naczyniowych oraz poprawić komfort życia pacjentów. U pacjentów dializowanych zapotrzebowanie na białko i energię wzrasta, co wymaga wprowadzenia diety wysokobiałkowej oraz uwzględnienia strat aminokwasów i kalorii podczas dializy. Równocześnie konieczna jest kontrola podaży elektrolitów i płynów, aby ograniczyć ryzyko powikłań takich jak obrzęki, nadciśnienie tętnicze lub zaburzenia rytmu serca. Po prze­szczepieniu nerki, w ramach tzw. immunodiety, żywienie pacjenta staje się narzędziem wspomagającym terapię immunosupresyjną. Redukuje ryzyko powikłań metabolicznych, nadwagi i dyslipidemii, a także wspiera prawidłową funkcję przeszczepionej nerki.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Początkowe stadia PChN – dieta dla osób zdrowych

W początkowych stadiach przewlekłej choroby nerek, tj. w fazach G1 i G2, w których wartość GFR wynosi od >90 ml/min/1,73 m2 do 60-89 ml/min/1,73 m2, [...]

Kolejne stadia PChN – dieta niskobiałkowa

Leczenie zachowawcze PChN występuje kolejno na etapach G3-G5, tj. gdy wartości GFR są na poziomie od 45-59 ml/min/1,73 m2 do

Zaawansowana PChN i dializoterapia – zwiększone zapotrzebowanie

W przypadku leczenia nerkozastępczego, tj. po włączeniu dializoterapii (dializa otrzewnowa lub hemodializa, a także przedstawione w dalszej części przeszczepienie nerki), zapotrzebowanie na składniki odżywcze [...]

Pacjent po przeszczepieniu nerki – dieta wspomagająca terapię immunosupresyjną1,2,13-15

Transplantacja nerki znacząco poprawia jakość i długość życia pacjentów wymagających leczenia nerkozastępczego. Mimo to chorzy z PChN, również po przeszczepieniu, pozostają grupą obciążoną [...]

Podsumowanie

Dieta dostosowana do stadium przewlekłej choroby nerek oraz wdrożonej metody leczenia pozwala spowolnić postęp choroby i zachować jak najdłużej prawidłową funkcję nerek. [...]

Do góry