Dietetyka
Od diety niskobiałkowej do immunodiety
Jak żywienie wspiera terapię pacjentów z chorobami nerek na każdym etapie leczenia
mgr Aleksandra Kajdas, doktorantka
- Rola diety niskobiałkowej w spowalnianiu progresji przewlekłej choroby nerek
- Żywieniowe wsparcie farmakoterapii i leczenia zachowawczego
- Żywienie pacjentów poddawanych dializie otrzewnowej bądź hemodializie
- Perspektywa leczenia po przeszczepieniu nerki – dieta jako element długoterminowej immunomodulacji
W przewlekłej chorobie nerek (PChN) wyróżnia się 5 stadiów choroby (G1-G5). Zależą one od wartości przesączania kłębuszkowego (GFR – glomerular filtration rate). Rozpoznanie PChN ustala się zaś na podstawie obniżonego eGFR (<60 ml/min/1,73 m² przez ≥3 miesiące), a także biorąc pod uwagę obecność markerów uszkodzenia nerek, takich jak białkomocz czy nieprawidłowości w badaniach obrazowych, nawet gdy wartość eGFR jest prawidłowa. W PChN dieta odgrywa istotną rolę w utrzymaniu kontroli toksemii mocznicowej oraz dobrego stanu zdrowia pacjenta. Powinna być ustalana indywidualnie dla każdego chorego. Zalecenia żywieniowe różnią się w zależności od stadium choroby oraz stopnia uszkodzenia nerek. Dieta pacjentów z PChN nie jest jedynie kwestią ogólnych zaleceń żywieniowych – stanowi integralny element terapii, który zmienia się dynamicznie wraz z postępem choroby i metodą leczenia. W początkowych stadiach PChN (G1-G2) głównymi celami są utrzymanie prawidłowego stanu odżywienia oraz profilaktyka nadciśnienia tętniczego i powikłań sercowo-naczyniowych poprzez ograniczenie sodu oraz utrzymanie odpowiedniego nawodnienia. W kolejnych stadiach choroby (G3-G5) wprowadza się dietę niskobiałkową, której zadaniem jest zmniejszenie obciążenia nerek produktami przemiany azotowej przy zapewnieniu odpowiedniej podaży energii i składników odżywczych. Odpowiednie zbilansowanie białka, tłuszczu i węglowodanów, a także kontrola fosforu, potasu i sodu pozwalają spowolnić progresję choroby, zmniejszyć ryzyko kwasicy metabolicznej i powikłań sercowo-naczyniowych oraz poprawić komfort życia pacjentów. U pacjentów dializowanych zapotrzebowanie na białko i energię wzrasta, co wymaga wprowadzenia diety wysokobiałkowej oraz uwzględnienia strat aminokwasów i kalorii podczas dializy. Równocześnie konieczna jest kontrola podaży elektrolitów i płynów, aby ograniczyć ryzyko powikłań takich jak obrzęki, nadciśnienie tętnicze lub zaburzenia rytmu serca. Po przeszczepieniu nerki, w ramach tzw. immunodiety, żywienie pacjenta staje się narzędziem wspomagającym terapię immunosupresyjną. Redukuje ryzyko powikłań metabolicznych, nadwagi i dyslipidemii, a także wspiera prawidłową funkcję przeszczepionej nerki.