Wytyczne w praktyce
Betula verrucosa jako cel immunoterapii alergenowej – leczenie alergicznego nieżytu nosa i spojówek
prof. dr hab. n. med. Anna Doboszyńska
dr hab. n. med. Emilia Świetlik
- Znaczenie kliniczne alergii na pyłek brzozy – częstość występowania, sezonowość objawów i ich charakter oraz wpływ choroby na jakość życia pacjentów
- Rola immunoterapii alergenowej – mechanizm działania oraz skuteczność i bezpieczeństwo podjęzykowej immunoterapii alergenowej
- Kwalifikacja pacjenta do terapii i współpraca między lekarzem POZ, internistą i alergologiem
Sezonowy alergiczny nieżyt nosa oraz alergiczne zapalenie spojówek należą do najczęstszych chorób alergicznych obserwowanych w praktyce lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) i internistów. W okresie wiosennym istotny odsetek pacjentów zgłasza wodnisty katar, napadowe kichanie, świąd nosa oraz objawy oczne w postaci zaczerwienienia, pieczenia i łzawienia. Objawy te, choć często traktowane jako dolegliwości o łagodnym charakterze, mogą istotnie wpływać na jakość życia pacjentów, zaburzać sen, koncentrację oraz obniżać wydolność zawodową. Mimo stosowania standardowego leczenia objawowego u części chorych nie uzyskuje się satysfakcjonującej kontroli dolegliwości, co prowadzi do pogorszenia jakości życia, zwiększonej absencji w pracy oraz częstszych kontaktów z systemem ochrony zdrowia1.
Jednym z najważniejszych alergenów pyłkowych w Europie Środkowej jest brzoza brodawkowata (Betula verrucosa). Uczulenie na pyłek brzozy odpowiada za znaczną część przypadków sezonowego alergicznego nieżytu nosa i alergicznego zapalenia spojówek, a rozpoznanie tej alergii ma istotne znaczenie dla dalszego postępowania terapeutycznego2. W populacji osób dorosłych uczulenie to często utrzymuje się przez wiele lat i prowadzi do przewlekłego, sezonowego charakteru dolegliwości (tab. 1).
Brzoza pyli zwykle od marca do maja, a wysokie stężenia pyłku w powietrzu korelują z nasileniem objawów klinicznych. Głównym alergenem brzozy jest białko Bet v 1 (Betula verrucosa allergen 1), należące do rodziny PR-10 (pathogenesis-related proteins, class 10), które odpowiada za większość reakcji IgE-zależnych u uczulonych pacjentów3,4. Charakterystyczną cechą alergii na brzozę jest jednorodny profil uczulenia, sprzyjający skuteczności celowanej immunoterapii alergenowej. U wielu chorych obserwuje się także reakcje krzyżowe z innymi drzewami z grupy homologicznej brzozy, takimi jak leszczyna lub olcha, oraz z alergenami pokarmowymi, co klinicznie manifestuje się zespołem alergii jamy ustnej, obejmującym świąd i obrzęk błony śluzowej jamy ustnej po spożyciu niektórych owoców lub orzechów2.