Pulmonologia
Terapia przyczynowa w mukowiscydozie: skuteczność a profil bezpieczeństwa
lek. Piotr Pataj1,3
dr hab. n. med. i n. o zdr. Katarzyna Walicka-Serzysko1,2
prof. dr hab. n. med. Dorota Sands1,2
- Modulatory białka CFTR wykorzystywane w terapii mukowiscydozy i korzyści kliniczne wynikające z ich stosowania
- Profil bezpieczeństwa i konieczność monitorowania działań niepożądanych terapii
- Terapie dostępne w Polsce w ramach programu lekowego – kryteria włączenia i wyłączenia
Mukowiscydoza to jedna z najczęstszych chorób genetycznych dziedziczonych autosomalnie recesywnie rasy białej. Częstość jej występowania jest szacowana na 1: 4000-5000 żywych urodzeń. W Polsce choruje na nią około 1800 osób. U podstaw patogenezy leżą warianty patogenne genu CFTR (cystic fibrosis transmembrane conductance regulator) prowadzące do zaburzeń produkcji białka, które pełni m.in. funkcję kanału jonowego. Dochodzi do upośledzenia transportu jonów, zwłaszcza chlorkowych, co w konsekwencji skutkuje produkcją gęstego śluzu i postępującym uszkodzeniem wielu narządów1.
Wprowadzenie do praktyki klinicznej pierwszych leków przyczynowych, modulatorów białka CFTR (mCFTR), zrewolucjonizowało leczenie mukowiscydozy, znacząco poprawiając jakość i długość życia pacjentów. Mimo niekwestionowanych korzyści terapeutycznych konieczne jest monitorowanie potencjalnych działań niepożądanych oraz interakcji lekowych.
Rewolucja terapeutyczna
Do tej pory leczenie mukowiscydozy opierało się wyłącznie na postępowaniu objawowym – łagodzeniu objawów klinicznych i zapobieganiu powikłaniom. Obejmowało ono m.in.: antybiotykoterapię podczas zaostrzeń choroby oskrzelowo-płucnej, eradykację pierwszorazowych zakażeń układu oddechowego, jak również leczenie zakażeń przewlekłych (zwłaszcza o etiologii Pseudomonas aeruginosa i Burkholderia cepacia), ponadto intensywną fizjoterapię oddechową oraz suplementację enzymami trzustkowymi w celu poprawy trawienia i wchłaniania składników odżywczych. Pomimo postępu w zakresie opieki objawowej średnia długość życia pacjentów, choć wydłużona, pozostawała istotnie niższa niż w populacji ogólnej. Znaczącym przełomem w terapii mukowiscydozy stało się wprowadzenie pierwszych leków przyczynowych, modulatorów białka CFTR (mCFTR)2.
Pierwszą terapią mCFTR był iwakaftor (IVA), zatwierdzony w 2012 roku przez Food and Drug Administration (FDA) do stosowania u chorych na mukowiscydozę w wieku 6 lat i starszych z wariantem G551D. Następnie wskazania rozszerzono do innych wariantów...
Uzyskanie dostępu do terapii przyczynowych dla pacjentów z mukowiscydozą w Polsce było procesem stopniowym. Od marca 2022 roku w ramach programu lekowego Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) B.112 „Leczenie chorych na mukowiscydozę” refundowane są 4 ...
