Reumatologia
Osteoporoza w przebiegu cukrzycy
Ograniczenia klasycznej diagnostyki DXA i rola oceny struktury kostnej (TBS, 3D-DXA)
dr n. o zdr. Paweł Żuchowski1,2
płk dr n. med. Piotr Ligocki3
- Osteoporoza w przebiegu cukrzycy – różnice diagnostyczne i patofizjologiczne
- Ograniczenia klasycznej diagnostyki DXA i potrzeba oceny struktury kostnej
- Rola metod TBS i 3D-Shaper w diagnostyce – ich możliwości i ograniczenia
Osteoporoza (OP) jest chorobą, w przebiegu której dochodzi do spadku powierzchniowej gęstości mineralnej kości (aBMD – areal bone mineral density) oraz do zaburzeń struktury kostnej. W istotny sposób przekłada się to na wzrost ryzyka złamań oraz powikłań ogólnoustrojowych związanych ze złamaniami osteoporotycznymi.
W diagnostyce OP od wielu lat złotym standardem diagnostycznym jest dwuenergetyczna absorpcjometria rentgenowska (DXA – dual-energy X-ray absorptiometry). W badaniu DXA mierzy się wartość aBMD. Ryzyko złamania, w uproszczeniu, jest obliczane na podstawie odchyleń standardowych od średniej wartości szczytowej aBMD dla danej populacji – jest to tzw. parametr T-score1. Przyjmuje się, że T-score ≤–2,5 pozwala na rozpoznanie OP – dla takich wartości T-score ryzyko złamań uznaje się za wysokie. Można przyjąć, że w rzeczywistości istnieje „robocza” definicja OP ustalona przez World Health Organization (WHO), która obowiązuje od 1994 roku2. Biorąc pod uwagę dynamiczny rozwój medycyny, w tym technik diagnostycznych w ostatnich dwóch dekadach, można zacząć się zastanawiać, czy ta definicja nie jest przestarzała. Z tego względu w 2025 roku rozesłano ankietę do ekspertów w dziedzinie OP w celu ustalenia, czy rzeczywiście nie nadszedł czas na jej zmianę2.
Z punktu widzenia współczesnej wiedzy w roboczej definicji OP pominięto wiele czynników ryzyka mających wpływ na występowanie złamań1. Co najważniejsze, ta definicja nie uwzględnia również samej struktury kości. Oczywiście wynika to z faktu, że w latach 90. ubiegłego wieku w rutynowej praktyce klinicznej nie było możliwości dokonania oceny struktury kości. Z punktu widzenia populacji ogólnej nie był to szczególnie duży problem, gdyż rzeczywiście ocena w badaniu DXA aBMD jest zwykle wystarczająca.
Są jednak przypadki, w których to właśnie zaburzenia struktury kostnej, a nie spadek wartości aBMD, są realnym czynnikiem ryzyka wystąpienia złamania. Z taką sytuacją mamy do czynienia w chorobach zapalnych stawów, np. w radiograficznej osiowej sp...
Najnowsze zalecenia diagnostyczne dwóch największych towarzystw naukowych skupionych na OP, tj. International Osteoporosis Foundation (IOF) oraz International Society for Clinical Densitometry (ISCD), które wydano w 2023 roku, uwzględniają zastoso...
