Laryngologia
Praktyczne porady i wskazania do zakładania tamponady przedniej i tylnej nosa
dr n. med. Anna Gawrońska
- Sytuacje, w których konieczne jest założenie tamponady przedniej lub tylnej
- Typy tamponad donosowych – ich skuteczność oraz praktyczne aspekty zakładania
- Inne metody wykorzystywane przy epistaksji – kiedy należy pomyśleć o ich wdrożeniu
Krwawienie z nosa (epistaksja, epistaxis) jest jednym z najczęstszych stanów nagłych w praktyce medycznej. Z tego powodu odbywa się około 0,5% wizyt na oddziałach ratunkowych i do 30% konsultacji otorynolaryngologicznych. Występuje najczęściej u dzieci poniżej 10 roku życia i u osób starszych powyżej 60 lat. Przyczyny epistaksji dzieli się na miejscowe, które stanowią 30% krwawień (np. urazy, leki donosowe, infekcje, nowotwory), i ogólnoustrojowe, których odsetek sięga 70% (m.in. zaburzenia krzepnięcia, nadciśnienie tętnicze, skazy krwotoczne)1.
Choć większość krwawień ustępuje samoistnie lub po prostych interwencjach, część wymaga zastosowania bardziej zaawansowanych metod, takich jak tamponada nosa lub interwencje chirurgiczne. Wstępna ocena pacjenta zgłaszającego się na szpitalny oddział ratunkowy powinna być przeprowadzona zgodnie ze schematem ABC (airway–breathing–circulation – drożność dróg oddechowych, oddychanie, krążenie). Należy zadbać o drożność dróg oddechowych oraz stabilizację funkcji sercowo-naczyniowych. Drożność dróg oddechowych można uzyskać po opanowaniu krwawienia z nosa, w trybie nagłym najczęściej poprzez zastosowanie tamponady2.
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie aktualnych wskazań, technik oraz praktycznych aspektów zakładania tamponady przedniej i tylnej nosa w kontekście współczesnych wytycznych i dowodów naukowych.
Anatomia i unaczynienie jamy nosowej
Jama nosowa jest podzielona przegrodą nosa na dwie połowy. Każda z nich ma ścianę boczną (ze strukturami małżowin nosowych: dolną, środkową i górną), ścianę przyśrodkową (przegroda nosa), dno (tworzone przez podniebienie twarde) oraz sklepienie (od strony podstawy czaszki).
Unaczynienie nosa jest bardzo bogate i pochodzi zarówno z układu tętnicy szyjnej zewnętrznej, jak i wewnętrznej. Część tylno-dolna ściany bocznej nosa jest zaopatrywana przez tętnicę klinowo-podniebienną (gałąź tętnicy szczękowej), natomiast część górna – przez tętnice sitowe przednią i tylną (gałęzie tętnicy ocznej). Przegroda nosa otrzymuje unaczynienie z tętnicy klinowo-podniebiennej, tętnic sitowych przedniej i tylnej, w części przedniej również z tętnicy wargowej górnej (gałąź tętnicy twarzowej), a w części tylnej – z tętnicy podniebiennej większej (gałąź tętnicy szczękowej) (ryc. 1).
