Radiologia

Rola PET/TK: praktyczne wskazania w chorobach układu moczowego dla pacjentów w Polsce

dr hab. n. med. Katarzyna Sklinda, prof. CMKP1,2

prof. dr hab. n. med. Jerzy Walecki1,2

lek. Jan Bociański1

1Centrum Diagnostyki Radiologicznej, Państwowy Instytut Medyczny MSWiA w Warszawie

2Zakład Diagnostyki Radiologicznej i Obrazowej, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie

Adres do korespondencji:

lek. Jan Bociański

Centrum Diagnostyki Radiologicznej,

Państwowy Instytut Medyczny MSWiA

ul. Wołoska 137, 02-507 Warszawa

e-mail: jasiekbocianski@gmail.com

  • Rola i wskazania kliniczne do badania PET/TK w urologii, w tym głównie PSMA PET/TK w raku prostaty
  • Zastosowania selektywne PET/TK w innych nowotworach układu moczowego (rak pęcherza, rak nerki, nowotwory jądra)
  • Zmiany refundacyjne od 2026 roku i ich wpływ na praktykę kliniczną w Polsce

Badania strukturalne – tomografia komputerowa (TK) i rezonans magnetyczny (MR) – pozostają standardem w codziennej praktyce urologicznej i onkologicznej. W wybranych sytuacjach klinicznych (mikroprzerzuty w raku prostaty, wczesne zajęcie węzłów chłonnych w raku pęcherza, rozsiane procesy zapalne u biorców przeszczepów) ich czułość i swoistość bywają niewystarczające do podjęcia decyzji terapeutycznej. W takich przypadkach hybrydowe obrazowanie PET/TK (PET – positron emission tomography, pozytonowa tomografia emisyjna), integrujące informację metaboliczną z anatomiczną, zgodnie z aktualnymi wytycznymi ma zastosowania standardowe lub selektywne, zależnie od jednostki chorobowej i konkretnego pytania klinicznego1-3.

W onkologii urologicznej wytyczne podkreślają, że w raku prostaty PET/TK celowana na antygen błonowy gruczołu krokowego (PSMA – prostate-specific membrane antigen) (lub PET/MR) jest preferowana do pierwotnej oceny zaawansowania choroby u chorych o pośrednim lub wysokim ryzyku oraz do ponownej oceny w przypadku wznowy biochemicznej, o ile wynik może zmienić postępowanie; przy ograniczonej dostępności należy odwołać się do konwencjonalnego obrazowania (TK ze scyntygrafią kości i/lub MR)1,4. W raku pęcherza moczowego naciekającego mięśniówkę/raku pęcherza moczowego z przerzutami (MIBC/mBC – muscle-invasive bladder cancer/metastatic bladder cancer) PET/TK z użyciem [18F]fluoro­deoksyglukozy (18F-FDG PET/TK) jest traktowana jako badanie uzupełniające do oceny przerzutów węzłowych i odległych, zwłaszcza gdy wynik może zmienić strategię leczenia; metoda nie służy do oceny zaawansowania miejscowego guza (T) ze względu na wydzielanie FDG do moczu4. W raku nerkowokomórkowym (RCC – renal cell carcinoma) European Society for Medical Oncology (ESMO) nie zaleca rutynowego wykorzystania FDG PET/TK w pierwotnej ocenie zaawansowania; badanie można rozważyć incydentalnie (podejrzenie rozsiewu/nawrotu, fenotypy wysokoagresywne), ale pozostaje ono poza standardem pierwszego wyboru2. W nowotworach jądra European Association of Urology (EAU) jednoznacznie zaleca 18F-FDG PET/TK u chorych z nasieniakiem i masą resztkową >3 cm (w maksymalnym wymiarze) po chemioterapii (badanie nie wcześniej niż ≥2 miesiące od zakończenia leczenia).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Diagnostyka w raku prostaty

Zalecenia EAU oraz procedura EANM/SNMMI 2.0 wskazują, że w raku prostaty PSMA PET/TK (lub PET/MR) jest metodą preferowaną do pierwotnego określenia stopnia [...]

Radioligandy

Radioligandy to radiofarmaceutyki złożone z cząsteczki prowadzącej (np. ligandu PSMA wiążącego swoiście antygen błonowy komórek raka prostaty) oraz radionuklidu emitującego promieniowanie diagnostyczne [...]

Leczenie ukierunkowane na PSMA

Mówiąc o „leczeniu ukierunkowanym na PSMA”, mamy na myśli radioligandową terapię PSMA (RLT – radioligand therapy), najczęściej z użyciem 177Lu-PSMA-617 (vipivotide tetraxetan – [...]

Badania w Polsce

W Polsce od 1 stycznia 2026 roku obowiązuje jednolity zestaw kryteriów kwalifikacji NFZ do badań PET/TK w onkologii, wynikający ze wspomnianego już rozporządzenia [...]

Podsumowanie

Od 1 stycznia 2026 r. PSMA PET/TK staje się w Polsce badaniem rutynowo dostępnym i finansowanym w kluczowych sytuacjach klinicznych w raku prostaty. Oznacza to, [...]

Do góry