Radiologia
Rola PET/TK: praktyczne wskazania w chorobach układu moczowego dla pacjentów w Polsce
dr hab. n. med. Katarzyna Sklinda, prof. CMKP1,2
prof. dr hab. n. med. Jerzy Walecki1,2
lek. Jan Bociański1
- Rola i wskazania kliniczne do badania PET/TK w urologii, w tym głównie PSMA PET/TK w raku prostaty
- Zastosowania selektywne PET/TK w innych nowotworach układu moczowego (rak pęcherza, rak nerki, nowotwory jądra)
- Zmiany refundacyjne od 2026 roku i ich wpływ na praktykę kliniczną w Polsce
Badania strukturalne – tomografia komputerowa (TK) i rezonans magnetyczny (MR) – pozostają standardem w codziennej praktyce urologicznej i onkologicznej. W wybranych sytuacjach klinicznych (mikroprzerzuty w raku prostaty, wczesne zajęcie węzłów chłonnych w raku pęcherza, rozsiane procesy zapalne u biorców przeszczepów) ich czułość i swoistość bywają niewystarczające do podjęcia decyzji terapeutycznej. W takich przypadkach hybrydowe obrazowanie PET/TK (PET – positron emission tomography, pozytonowa tomografia emisyjna), integrujące informację metaboliczną z anatomiczną, zgodnie z aktualnymi wytycznymi ma zastosowania standardowe lub selektywne, zależnie od jednostki chorobowej i konkretnego pytania klinicznego1-3.
W onkologii urologicznej wytyczne podkreślają, że w raku prostaty PET/TK celowana na antygen błonowy gruczołu krokowego (PSMA – prostate-specific membrane antigen) (lub PET/MR) jest preferowana do pierwotnej oceny zaawansowania choroby u chorych o pośrednim lub wysokim ryzyku oraz do ponownej oceny w przypadku wznowy biochemicznej, o ile wynik może zmienić postępowanie; przy ograniczonej dostępności należy odwołać się do konwencjonalnego obrazowania (TK ze scyntygrafią kości i/lub MR)1,4. W raku pęcherza moczowego naciekającego mięśniówkę/raku pęcherza moczowego z przerzutami (MIBC/mBC – muscle-invasive bladder cancer/metastatic bladder cancer) PET/TK z użyciem [18F]fluorodeoksyglukozy (18F-FDG PET/TK) jest traktowana jako badanie uzupełniające do oceny przerzutów węzłowych i odległych, zwłaszcza gdy wynik może zmienić strategię leczenia; metoda nie służy do oceny zaawansowania miejscowego guza (T) ze względu na wydzielanie FDG do moczu4. W raku nerkowokomórkowym (RCC – renal cell carcinoma) European Society for Medical Oncology (ESMO) nie zaleca rutynowego wykorzystania FDG PET/TK w pierwotnej ocenie zaawansowania; badanie można rozważyć incydentalnie (podejrzenie rozsiewu/nawrotu, fenotypy wysokoagresywne), ale pozostaje ono poza standardem pierwszego wyboru2. W nowotworach jądra European Association of Urology (EAU) jednoznacznie zaleca 18F-FDG PET/TK u chorych z nasieniakiem i masą resztkową >3 cm (w maksymalnym wymiarze) po chemioterapii (badanie nie wcześniej niż ≥2 miesiące od zakończenia leczenia).