Radiologia

Ocena radiograficzna w łuszczycowym zapaleniu stawów

dr n. med. Aleksandra Juszkiewicz

Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii, Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie

Adres do korespondencji:

dr n. med. Aleksandra Juszkiewicz

Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii,

Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie

ul. Szaserów 128, 04-141 Warszawa

  • Rola RTG w diagnostyce i monitorowaniu ŁZS
  • Obrazowanie zmian osiowych – stawy krzyżowo-biodrowe i kręgosłup
  • Zmiany obwodowe w RTG – destrukcyjne i proliferacyjne cechy charakterystyczne dla ŁZS

Klasyczne badanie radiograficzne (RTG) ze względu na niski koszt, łatwą dostępność i możliwość jednoczesnego obrazowania wielu stawów pozostaje podstawową metodą obrazową w diagnostyce i monitorowaniu przebiegu chorób zapalnych stawów. Nie sposób przecenić jego roli w diagnostyce, dlatego pozostaje najczęściej wykonywanym badaniem obrazowym na oddziałach reumatologicznych. Wraz z potrzebą wczesnego rozpoznania i wdrożenia leczenia zapobiegającego destrukcjom stawów rośnie znaczenie rezonansu magnetycznego (MR), ultrasonografii (USG) oraz tomografii komputerowej (TK), które pozwalają uwidocznić aktywne zmiany zapalne jeszcze przed nieodwracalną destrukcją nasad kostnych, co jest niezwykle cenne w kontekście utrzymania sprawności chorego. RTG pozostaje jednak preferowanym badaniem w pewnym rozpoznaniu choroby zapalnej stawów, a także w monitorowaniu jej postępu i zaawansowania1. Obrazuje ono zmiany strukturalne, czyli już dokonane i nieodwracalne, a jego przydatność w ocenie aktywnego zapalenia jest niska. Dzięki typowym obrazom RTG dla poszczególnych zapaleń stawów możemy zwiększyć prawdopodobieństwo prawidłowego rozpoznania.

Łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS) to przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie stawów występujące u chorych na łuszczycę skóry i/lub paznokci. Ocenia się, że ok. 20% chorych na łuszczycę skóry choruje na ŁZS. U niektórych pacjentów nie pojawiają się zmiany skórne pomimo typowego obrazu zapalenia stawów, szczególnie na początku choroby2.

W ogólnej populacji częstość występowania ŁZS ocenia się na 0,1-1%. Choroba dotyka równie często mężczyzn, jak i kobiety. Jej początek najczęściej przypada pomiędzy 20 a 50 rokiem życia3.

Łuszczycowe zapalenie stawów zalicza się do tzw. seronegatywnych spondyloartropatii (SpA – spondyloarthritis), czyli chorób autozapalnych, które mogą zająć zarówno stawy obwodowe, jak i kręgosłup. Charakteryzują się one brakiem w surowicy czynnika reumatoidalnego w klasie IgM (stąd nazwa „seronegatywne”). Do tej grupy zaliczamy także zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK), reaktywne zapalenie stawów, zapalenie stawów towarzyszące zapalnym nieswoistym chorobom jelit oraz spondyloartropatię niezróżnicowaną.

Oprócz zapalenia stawów dla ŁZS charakterystyczne jest zapalenie przyczepów ścięgnistych, zapalenie tkanek miękkich okołostawowych oraz dactylitis (palec kiełbaskowaty), czyli zapalenie tkanek miękkich palca ręki lub stopy, klinicznie objawiające ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Rozpoznanie łuszczycowego zapalenia stawów

Rozpoznanie ŁZS jest oparte na kryteriach klasyfikacyjnych Classification Criteria for Psoriatic Arthritis (CASPAR) z 2006 roku7. By je zastosować, chory musi mieć [...]

Ocena zmian osiowych w ŁZS w RTG

Gdy proces zapalny w przebiegu SpA, w tym ŁZS, obejmuje zmiany osiowe, czyli kręgosłup i stawy krzyżowo-biodrowe, rozpoznajemy postać osiową spondyloartropatii (axSpA – axial [...]

Ocena zmian obwodowych w RTG

Zgodnie z zaleceniami EULAR w diagnostyce i monitorowaniu zapalnych zmian obwodowych zaleca się USG lub MR, a do oceny zmian utrwalonych – RTG9.

Enthesitis

Enthesitis (zapalenie przyczepów ścięgnistych) to cecha bardziej charakterystyczna dla ŁZS niż zapalenia stawów obwodowych. Występuje u 35-50% chorych. Zajęte są entezy włóknisto-chrzęstne28. [...]

Dactylitis

Dactylitis to charakterystyczny dla ŁZS objaw kliniczny występujący u 16-49% pacjentów. Może być wczesnym objawem choroby, może wielokrotnie nawracać nawet w tym samym [...]

Ocena postępu choroby

Pomimo rozwoju nowych metod obrazowych nadal podstawowym wskaźnikiem wyników w badaniach klinicznych dotyczących nowych leków oraz w badaniach obserwacyjnych pozostaje ocena radiograficzna. Pomiary [...]

Podsumowanie

Badanie radiograficzne wciąż pozostaje ważną metodą w diagnostyce ŁZS, szczególnie w postaci osiowej. Ze względu na swoją dostępność i niski koszt, obrazowanie wielu stawów [...]

Do góry