Upadki u osób starszych to nie tylko częsty problem kliniczny – są one jednym z tzw. wielkich problemów geriatrycznych, ponieważ prowadzą do urazów, zwiększonego ryzyka hospitalizacji, niepełnosprawności, a czasem śmierci. Co­rocznie upada nawet co czwarta osoba ≥65 roku życia, a prawdopodobieństwo kolejnych upadków (oraz związanych z nimi negatywnych konsekwencji dla seniora) zwiększa się wraz z wiekiem i wraz z pogarszającym się stanem funkcjonalnym^1,2.

Upadek definiuje się jako niezamierzone znalezienie się osoby na podłożu lub innym, niżej położonym poziomie. Utrzymanie prawidłowego chodu oraz zapobieganie upadkom u osób starszych wymaga skoordynowanego współdziałania wielu narządów i funkcji, w tym narządu wzroku i słuchu, propriocepcji, integralności sieci neuronalnych, odpowiedniego napięcia mięś­niowego oraz sprawności procesów poznawczych^3,4.

W następstwie upadku, szczególnie u osób starszych, mogą wystąpić zmiany natury psychologicznej, określane jako „lęk przed upadkiem”, które mogą prowadzić do utraty pewności siebie manifestującej się nasilonym lękiem przed podejmowaniem aktywności fizycznej, a nawet obawą przed opuszczaniem domu⁵.

Epidemiologia upadków u seniorów

Upadki w populacji osób starszych są powszechne i mają poważne konsekwencje zdrowotne:

• wśród osób ≥65 lat nawet 25-40% doświadcza upadku co roku; u osób ≥80 lat ta częstość sięga 50%
• upadki prowadzą do złamań (w tym szczególnie szyjki kości udowej), które pogarszają rokowanie funkcjonalne i zwiększają śmiertelność. Łącznie 87% wszystkich złamań u osób starszych jest następstwem upadków
• zespół poupadkowy (lęk przed kolejnym upadkiem, ograniczenie aktywności fizycznej, utrata sprawności) dotyczy dużej części seniorów po pierwszym zdarzeniu tego typu. Dodatni wywiad dotyczący upadków w przeszłości, jak i strach przed nimi przyczyniają się do ich wystąpienia
• blisko jedna trzecia osób w podeszłym wieku wymaga wizyty na szpitalnym oddziale ratunkowym w następstwie urazu związanego z upadkiem^6,7.