Postępujące starzenie się społeczeństw stanowi jedno z największych wyzwań zdrowotnych XXI wieku. Zwiększenie średniej długości życia, choć jest niewątpliwym sukcesem medycyny i zdrowia publicznego, wiąże się z rosnącą częstością chorób przewlekłych, w tym zaburzeń funkcji poznawczych oraz chorób neurodegeneracyjnych. Zachowanie zdrowia mózgu w wieku podeszłym ma kluczowe znaczenie nie tylko dla jakości życia osób starszych, lecz także dla funkcjonowania systemów opieki zdrowotnej i społecznej. Zaburzenia poznawcze u osób starszych obejmują szeroki zakres zmian – od łagodnych zaburzeń poznawczych (MCI – mild cognitive impairment) po otępienie, w tym chorobę Alzheimera. Szacuje się, że częstość występowania zaburzeń poznawczych wzrasta istotnie wraz z wiekiem, a liczba osób dotkniętych tym problemem będzie systematycznie rosnąć w kolejnych dekadach. Pogorszenie pamięci, funkcji wykonawczych oraz zdolności uczenia się prowadzi do utraty samodzielności, zwiększonego ryzyka hospitalizacji oraz obciążenia opiekunów, co generuje istotne konsekwencje społeczne i ekonomiczne. Wobec ograniczonej skuteczności farmakoterapii w zapobieganiu i leczeniu zaburzeń poznawczych coraz większą uwagę zwraca się na rolę czynników modyfikowalnych, takich jak styl życia, aktywność fizyczna, kontrola czynników sercowo-naczyniowych oraz sposób żywienia. Dieta jako element postępowania podlegający długoterminowej modyfikacji może wpływać na zdrowie mózgu poprzez wiele mechanizmów, w tym regulację procesów zapalnych, stresu oksydacyjnego, metabolizmu glukozy oraz funkcjonowanie osi jelito–mózg. Coraz więcej badań wskazuje, że określone wzorce żywieniowe oraz składniki odżywcze mogą wspierać funkcje poznawcze i opóźniać ich pogorszenie u osób starszych.

Celem niniejszego artykułu jest przegląd aktualnych danych naukowych dotyczących wpływu interwencji dietetycznych na funkcje poznawcze i zdrowie mózgu u osób starszych. W pracy omówiono mechanizmy biologiczne leżące u podstaw zależności między dietą a funkcjonowaniem mózgu. Przedstawiono także dowody dotyczące wybranych modeli żywieniowych oraz kluczowych składników odżywczych. Artykuł ma na celu podkreślenie znaczenia interwencji dietetycznych jako elementu kompleksowej strategii profilaktyki zaburzeń poznawczych w populacji geriatrycznej.