Choroby naczyniowe

Redaktor działu: dr n. med. Jarosław Pniewski, Oddział Neurologiczny, Szpital Czerniakowski, Warszawa

Atypowe objawy udaru mózgu

Paweł Chochoł, Marta Leńska-Mieciek

Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP, SPSK im. prof. W. Orłowskiego

Adres do korespondencji: dr n. med. Marta Leńska-Mieciek, Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP, SPSK im. prof. W. Orłowskiego ul. Czerniakowska 231 00-416 Warszawa

e-mail: mieciek@cmkp.edu.pl

Neurologia po Dyplomie 2014; 9 (4): 42-48

Wprowadzenie

Objawy kliniczne występujące w przebiegu niedokrwienia mózgu są bardzo ważnym elementem rozpoznania udaru, a co za tym idzie podjęcia właściwych działań terapeutycznych. Wystąpienie osłabienia siły mięśniowej kończyn czy zaburzeń mowy powoduje, że coraz częściej już bliscy pacjenta stawiają właściwą diagnozę. Jednak u niektórych chorych z udarem mózgu objawy nie są tak typowe, co czasami opóźnia ustalenie właściwego rozpoznania, a niekiedy może powodować lekceważenie zgłaszanych przez pacjenta dolegliwości. W efekcie część osób z niedokrwieniem mózgu może nigdy nie zostać skierowanych i przyjętych do szpitala, a przez to nie mieć szansy na właściwą diagnostykę, leczenie i wdrożenie metod profilaktyki wtórnej udaru. Wśród nietypowych objawów udaru mózgu możemy wyróżnić:1

  • zaburzenia neuropsychiatryczne, w tym izolowane zaburzenia świadomości,
  • objawy ze strony autonomicznego układu nerwowego,
  • zaburzenia ruchowe – ruchy mimowolne,
  • zespoły nerwów obwodowych,
  • zespoły atypowe (np. izolowana dyzartria, izolowane zaburzenia widzenia, zespół obcego akcentu, izolowana dysfagia itd.),
  • izolowany ból głowy.

Zwykle objawy udaru pojawiają się nagle, co ułatwia postawienie właściwego rozpoznania. W przypadku, kiedy niedokrwienie mózgu powoduje na przykład zaburzenia neuropsychiatryczne albo zaburzenia mowy o charakterze izolowanej dyzartrii, choremu i jego rodzinie trudno czasem precyzyjnie określić moment wystąpienia dolegliwości. To powoduje, że zgłaszane objawy uznaje się za przewlekłe lub powoli narastające w ciągu kilku dni lub tygodni. Ustalenia właściwego rozpoznania nie ułatwia fakt, że u części pacjentów badanie tomografii komputerowej (TK) mózgu nie wykazuje nieprawidłowości.

Zaburzenia neuropsychiatryczne

W obrazie klinicznym niektórych pacjentów w ostrej fazie udaru mózgu mogą dominować zaburzenia neuropsychiatryczne. Niekiedy towarzyszą im inne dyskretne lub przemijające objawy ogniskowego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Często występującym w ostrej fazie udaru zaburzeniem jest zespół majaczeniowy. Obserwuje się go u 10-30% pacjentów.2,3 Czynnikami predysponującymi są wiek chorego, niektóre objawy udaru (np. afazja czy dysfagia), zaburzenia widzenia (również te niezwiązane z incydentem naczyniowym) oraz przyjmowanie leków cholinolitycznych, zakażenie i zaburzenia metaboliczne.4 Zespoły majaczeniowe częściej obserwuje się w przebiegu udarów z całego (total anterior circulation infarct, TACI) lub częściowego przedniego zakresu unaczynienia (partial anterior circulation infarct, PACI) prawej (niedominującej) półkuli mózgu.5

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Objawy ze strony autonomicznego układu nerwowego

Ośrodkową komponentę układu autonomicznego stanowią: kora wyspy, układ limbiczny, jądro migdałowate, podwzgórze, jądra wzgórza, substancja szara okołowodociągowa, jądra przykomorowe, jądra szwu, [...]

Zaburzenia ruchowe – ruchy mimowolne

Początek tych objawów przypada na ostry okres choroby lub częściej stanowi odległe powikłanie udaru. Do czynników predysponujących do występowania zaburzeń ruchowych [...]

Zespoły nerwów obwodowych

Niektóre objawy kliniczne udaru mózgu mogą naśladować objawy uszkodzenia obwodowego układu nerwowego. Do najczęściej obserwowanych należą ostry zespół przedsionkowy, neuropatie nerwów [...]

Zespoły atypowe

Przemijające izolowane zaburzenia o charakterze dyzartrii, podwójnego widzenia, zawrotów głowy itd. często poprzedzają udar mózgu w obrębie unaczynienia kręgowo-podstawnego, nie spełniając [...]

Podsumowanie

W przypadku nagłego wystąpienia objawów atypowych, zwłaszcza u chorych obciążonych czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego lub u młodych pacjentów, konieczne jest rozważenie niedokrwienia [...]