Padaczka

Redaktor działu: prof. CMK dr hab. n. med. Joanna Jędrzejczak, Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP, Warszawa

Napady padaczkowe i padaczka u osób z zespołem zależności alkoholowej

Magdalena Restel, Rafał Rola

I Klinika Neurologii, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa

Adres do korespondencji: lek. Magdalena Restel I Klinika Neurologiczna, Instytut Psychiatrii i Neurologii ul. Sobieskiego 9, 02-957 Warszawa

Neurologia po Dyplomie 2014; 9 (5): 41-49

Wprowadzenie

Zależność między nadużywaniem alkoholu a występowaniem napadów padaczkowych jest złożonym problemem. Przewlekłe spożywanie alkoholu (bez innych chorób towarzyszących) zwiększa ryzyko wystąpienia pierwszego w życiu napadu padaczkowego 2-, a nawet 10-krotnie (zwłaszcza u osób spożywających >200 g alkoholu na dobę), niezależnie od płci.1,2 Ponieważ do większości napadów dochodzi w przebiegu zespołu abstynencyjnego (według różnych źródeł częstość występowania napadów padaczkowych w przebiegu zespołu odstawiennego wynosi od 28 do aż 88%),3-5 część lekarzy uznaje wszelkie napady u osób z wywiadem nadużywania alkoholu za związane z zespołem odstawiennym i w nim upatruje przyczyny napadów. Jak wynika z powyższego zestawienia u pewnego odsetka osób z dodatnim wywiadem w kierunku zespołu zależności alkoholowej (ZZA) napady padaczkowe nie muszą być skutkiem odstawienia alkoholu. Część z nich może być wynikiem zmian pobudliwości komórek nerwowych wskutek przewlekłej ekspozycji na ten toksyczny środek. U podłoża innych może leżeć uszkodzenie OUN w przebiegu innych chorób – metabolicznych, zakaźnych, nowotworowych.6 Pacjenci z zespołem zależności alkoholowej należą również do grupy o zwiększonym ryzyku urazów, w tym urazów głowy7 oraz, w przypadku osób spożywających znaczne ilości alkoholu, także do grupy chorych o zwiększonym ryzyku udarów mózgu (zarówno niedokrwiennych, jak i krwotocznych),8,9 a więc są grupą, w której częstość występowania ogniskowego uszkodzenia OUN jest większa, a co za tym idzie grupą, w której częściej też dochodzi do rozwoju padaczki objawowej. Napady ogniskowe występują u ok. 24% chorych z napadami padaczkowymi związanymi z nadużywaniem alkoholu, a u 17-21% z nich stwierdza się strukturalne uszkodzenie OUN (m.in. krwiaki, guzy czy malformacje naczyniowe).10

Mówiąc zatem o napadach padaczkowych u osób z zespołem zależności alkoholowej należy uwzględnić trzy sytuacje kliniczne:

  1. napady padaczkowe wyłącznie w przebiegu zespołu abstynencyjnego,
  2. napady padaczkowe u osoby z padaczką idiopatyczną lub objawową (np. pourazową, poudarową czy w przebiegu guzów pierwotnych lub przerzutowych OUN) i towarzyszącym uzależnieniem od alkoholu, w przebiegu którego także może dodatkowo dochodzić do występowania zespołu odstawiennego – wówczas oprócz napadów padaczkowych w przebiegu choroby podstawowej (padaczki) występują napady w przebiegu zespołu abstynencyjnego,
  3. napady padaczkowe u osoby z zespołem zależności alkoholowej i padaczką, u podłoża której leżą zmiany na poziomie komórkowym będące wynikiem przewlekłej ekspozycji OUN na alkohol (tzw. padaczka alkoholowa).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Etiologia alkoholowego uszkodzenia OUN

U podłoża strukturalnego i funkcjonalnego uszkodzenia OUN może leżeć wiele przyczyn, wynikających zarówno z bezpośredniego toksycznego wpływu alkoholu na komórki nerwowe, [...]

Napady padaczkowe w przebiegu zespołu abstynencyjnego

Truizmem jest stwierdzenie, że w celu potwierdzenia rozpoznania napadów padaczkowych w przebiegu alkoholowego zespołu abstynencyjnego (nawet w przypadku występowania ewidentnych objawów [...]

Postępowanie w zespole abstynencyjnym

Względnie powszechnym postępowaniem w przypadku pacjentów z napadami padaczkowymi w przebiegu alkoholowego zespołu abstynencyjnego jest wykonywanie tomografii komputerowej (TK) głowy. Jest [...]

Leczenie osób z padaczką i ZZA

Przewlekłe stosowanie leków przeciwpadaczkowych u osób nadużywających alkoholu, u których do napadów padaczkowych dochodzi wyłącznie w przebiegu zespołu abstynencyjnego nie jest [...]

Stan padaczkowy w przebiegu zespołu abstynencyjnego

Zespół abstynencyjny jest jednym z częstszych przyczyn napadów gromadnych i stanu padaczkowego,50 który może być pierwszą kliniczną manifestacją napadów w przebiegu [...]

Podsumowanie

Do napadów padaczkowych u osób z zespołem zależności alkoholowej może dojść w przebiegu padaczki idiopatycznej towarzyszącej uzależnieniu od alkoholu, zespołu abstynencyjnego [...]