Padaczka

Redaktor działu: prof. CMK dr hab. n. med. Joanna Jędrzejczak, Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP, Warszawa

Kwalifikacja pacjentów do leczenia operacyjnego padaczki

lek. Emilia Sołtan1,2, lek. Magdalena Restel3, dr hab. n. med. Rafał Rola, prof. WIML3,4, dr hab. n. med. Tomasz Mandat, prof. nadzw. CO-I1,2 

1Klinika Neurochirurgii, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa
2Klinika Nowotworów Układu Nerwowego, Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie, Warszawa
3I Klinika Neurologiczna, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa
4Klinika Neurologii, Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej, Warszawa

Adres korespondencyjny: lek. Emilia Sułtan, Klinika Neurochirurgii, Instytut Psychiatrii i Neurologii, ul. Sobieskiego 9, 02-957 Warszawa, e-mail: emiliasoltan@gmail.com

Neurologia po Dyplomie 2015; 10 (1): 27-44

Wprowadzenie

Padaczka jest najczęstszą chorobą układu nerwowego u dzieci i jedną z najczęstszych u dorosłych. Szacuje się, że na padaczkę choruje ok. 50 milionów osób na całym świecie (w Polsce cierpi na nią ok. 400 000).1 W większości przypadków (ok. 60%) przyczyna choroby jest nieznana (tzw. padaczka idiopatyczna).1 W pozostałych padaczka jest wynikiem chorób genetycznych (ok. 1-2%), wad rozwojowych OUN, a także nowotworów mózgu (4%) oraz uszkodzenia mózgu w przebiegu urazów (6-20%) lub incydentów naczyniowo-mózgowych (ok. 15%).2,3

U ok. 1/3 pacjentów z padaczką napady utrzymują się mimo optymalnej farmakoterapii.4 Co więcej, jeśli pacjent nie odpowiedział na leczenie dwoma lekami przeciwpadaczkowymi, prawdopodobieństwo uzyskania trwałej remisji poprzez dodanie kolejnego leku jest małe i wynosi ok. 5-10%.5 U chorych, u których rozpoznano padaczkę lekooporną zgodnie z definicją Międzynarodowej Ligi Przeciwko Padaczce (International League Against Epilepsy, ILAE)6 i u których nie udaje się zachować odpowiedniej kontroli napadów za pomocą optymalnej farmakoterapii powinno rozważyć się leczenie operacyjne.

Zanim przystąpi się do oceny wskazań do leczenia inwazyjnego należy sprawdzić, czy pacjent istotnie choruje na padaczkę i czy spełnia kryteria rozpoznania padaczki lekoopornej (niżej) oraz czy choroba powoduje istotne upośledzenie życia codziennego (osobistego, zawodowego i społecznego). Kolejnym etapem jest wybór odpowiednich kandydatów do leczenia operacyjnego. Najlepszymi kandydatami są chorzy z padaczką ogniskową, u których za pomocą dostępnych metod diagnostycznych potwierdzona zostanie lokalizacja ogniska padaczkorodnego. U pacjentów z padaczką pierwotnie uogólnioną resekcyjne leczenie operacyjne nie jest możliwe, natomiast u chorych, u których nie udaje się zdefiniować ogniska padaczkorodnego rozwiązaniem może być leczenie paliatywne za pomocą kalozotomii, zabiegu Morela, wszczepienia stymulatora nerwu błędnego lub głębokiej stymulacji mózgu. Niezwykle istotne jest potwierdzenie za pomocą oceny klinicznej i elektroencefalografii (nieinwazyjnej lub inwazyjnej, jeśli to konieczne), że stwierdzane w badaniach obrazowych nieprawidłowości są źródłem czynności napadowej, zwłaszcza u chorych z licznymi nieprawidłowościami w badaniach dodatkowych (opis przypadku 1) oraz że stwierdzane w tych badaniach nieprawidłowości/zmiany strukturalne można leczyć operacyjnie. Zanim przystąpi się do oceny przedoperacyjnej należy także upewnić się, że pacjent rozumie cele kwalifikacji do leczenia zabiegowego i wyraża zgodę na takie leczenie w przypadku pozytywnego wyniku kwalifikacji. Należy także rozważyć korzyści i ryzyko związane z leczeniem operacyjnym oraz ocenić, czy redukcja lub ustąpienie napadów przyczyni się do poprawy funkcjonowania chorego.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Definicja padaczki lekoopornej

Zgodnie z definicją ILAE6 samo definiowanie padaczki lekoopornej (nieskuteczność co najmniej dwóch leków dobrze tolerowanych, właściwie dobranych do rodzaju napadu oraz [...]

Obraz kliniczny najczęstszych padaczek ogniskowych

Padaczka wywodząca się z płata skroniowego, zwana powszechnie padaczką skroniową (temporal lobe epilepsy, TLE), została zdefiniowana w 1985 r. przez ILAE jako [...]

Diagnostyka elektroencefalograficzna padaczek ogniskowych

Rutynowe międzynapadowe EEG jest wykonywane w ramach diagnostyki padaczki w celu stwierdzenia występowania nieprawidłowości, ich lokalizacji, a także w celu identyfikacji [...]

Diagnostyka obrazowa padaczki

Diagnostyka obrazowa jest wskazana u wszystkich pacjentów z padaczką. Ma na celu wykluczenie innych przyczyn napadów, takich jak nowotwór mózgu czy [...]

Diagnostyka inwazyjna i leczenie operacyjne padaczki lekoopornej

Test Wady (intracarotid sodium amobarbital procedure, ISAP)62 opisany w 1960 roku należy do metod inwazyjnych diagnostyki padaczki i polega na podaniu na [...]

Podsumowanie

Najlepszymi kandydatami do leczenia operacyjnego padaczki są pacjenci z padaczką ogniskową i dostępną dla leczenia inwazyjnego patologią ośrodkowego układu nerwowego, w [...]