Współczesne techniki zabiegów operacyjnych w leczeniu jaskry

lek. Anna Wiśniewska1, dr n. med. Katarzyna Wojciechowska2, prof. dr hab. n. med. Piotr Jurowski1

1 Zakład Diagnostyki Chorób Oczu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Kierownik: prof. dr hab. n. med. Piotr Jurowski

2 Klinika Okulistyki i Rehabilitacji Wzrokowej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Kierownik: prof. dr hab. n. med. Roman Goś

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Piotr Jurowski, e-mail: p.jurowski@vp.pl

W artykule przedstawiono stosowane współcześnie techniki operacyjne zmierzające do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego w celu powstrzymania jaskry lub spowolnienia jej progresji.

Jaskra pozostaje jednym z najistotniejszych schorzeń prowadzących do obniżenia ostrości wzroku i jakości życia, a także jedną z częstszych przyczyn nieodwracalnej ślepoty na świecie. Postępujące uszkodzenie nerwu wzrokowego, które jest wynikiem podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego i (lub) dobowej fluktuacji ciśnień, prowadzi do rozwoju neuropatii jaskrowej.1 Z kolei obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP – intraocular pressure) jest jedyną potwierdzoną metodą zatrzymania lub spowolnienia progresji choroby. Potwierdzają to wyniki licznych badań klinicznych, m.in. OHTS (Ocular Hypertension Treatment Study), CIGTS (Collaborative Initial Glaucoma Treatment Study), EMGT (Early Manifest Glaucoma Treatment) i AGIS (Advanced Glaucoma Interventional Study), oceniających chorych odpowiednio z początkową, średnio zaawansowaną i zaawansowaną jaskrą. Jednym z ważnych spostrzeżeń pochodzących z tych badań jest to, że obniżenie IOP w odniesieniu do poziomu wyjściowego redukuje niebezpieczeństwo progresji jaskry.2,3

Leczenie operacyjne w jaskrze otwartego kąta jest podejmowane, gdy nie można osiągnąć ciśnienia docelowego metodami zachowawczymi. Według zaleceń Europejskiego Towarzystwa Jaskry chirurgiczne leczenie jaskry należy rozważyć, jeśli nie udaje się kontrolować progresji neuropatii za pomocą więcej niż dwóch rodzajów leków obniżających IOP, podawanych w kroplach. W opracowaniach statystycznych od 2004 r. odnotowuje się stały wzrost liczby wykonywanych zabiegów przeciwjaskrowych. Wiąże się to z szerszym stosowaniem nowych technik operacyjnych obniżających IOP.

Rodzaje operacji przeciwjaskrowych

Współczesne operacje jaskry klasyfikuje się w zróżnicowany sposób. Biorąc pod uwagę ogólny mechanizm działania, wyróżnia się operacje:

  • stwarzające nową drogę odpływu cieczy wodnistej, takie jak trabekulektomia, wszczep mikroprzetok filtracyjnych
  • wspomagające naturalne drogi odpływu, w tym:
    – drogę konwencjonalną – usunięcie beleczkowania, kanaloplastyka, i-Stent, hydrus
    – drogę niekonwencjonalną – by-pass, solx gold shunt
  • zabiegi o złożonym mechanizmie działania, takie jak nieperforująca głęboka sklerektomia, sclerothalamotomia,
  • zabiegi cyklodestrukcyjne – cyklofotokoagulacja laserem diodowym, endocyklofotokoagulacja.

Biorąc pod uwagę, że skuteczność niektórych operacji jaskry wiąże się z obecnością pęcherzyka filtracyjnego, kolejny podział klasyfikuje operacje jaskry w zależności od powstania i prawidłowej funkcji pęcherzyka filtracyjnego i wyróżnia trabekulek...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Zasady operacji przeciwjaskrowych

Ideą nowoczesnej chirurgii jaskry jest usprawnienie mechanizmów odpływu cieczy wodnistej z osiągnięciem dobrego efektu hipotensyjnego przy jak najmniejszym uszkodzeniu tkanek oka, wysokim [...]

Operacje niepenetrujące

Obecnie w leczeniu chirurgicznym jaskry otwartego kąta przesączania szczególne miejsce zajmują niepenetrujące operacje przeciwjaskrowe, nazywane czasami operacjami filtracji przeztwardówkowej. Nazwy operacji filtracji [...]

Implantacja i-stentu

Względnie nową metodą operacyjną służącą obniżeniu oporu odpływu cieczy wodnistej jest zaliczana do operacji minimalnie inwazyjnych technika implantacji by-passu siateczki beleczkowania. [...]

Sclerothalamotomia

Istota redukcji ciśnienia wewnątrzgałkowego uzyskiwanej dzięki sclerothalamotomii oparta jest na trzech mechanizmach. Do obniżenia oporu odpływu cieczy wodnistej drogą konwencjonalną dochodzi [...]

Usunięcie trabeculum

Metodykę tej operacji zaczerpnięto z podstaw goniotomii.16 Wyniki badań histopatologicznych jednoznaczne wskazują, że usunięcie beleczkowania z kąta tęczówkowo-rogówkowego jest technicznie możliwe. Beleczkowanie usuwane [...]

Wyniki trabekulektomii

Mimo krytycznych analiz powikłań operacji przetokowych, które opublikowano w piśmiennictwie od lat 70. ubiegłego wieku, trabekulektomia jest wciąż najczęściej wykonywanym zabiegiem przeciwjaskrowym, [...]