Najczęstsze problemy w doborze okularów u pacjentów z krótkowzrocznością

dr n. med. Andrzej Styszyński

Oddział Okulistyczny Szpitala Wojewódzkiego w Poznaniu

Adres do korespondencji: dr n. med. Andrzej Styszyński, Oddział Okulistyczny, Szpital Wojewódzki, ul. Juraszów 7/19, 60-479 Poznań

Problem korekcji optycznej krótkowzroczności jest nadal sprawą otwartą. Mimo że potrzeba precyzyjnego ogniskowania wiązki światła w dołeczku plamki wydaje się powszechnie akceptowana, nie wszyscy okuliści skrupulatnie przestrzegają tego podstawowego warunku poprawnej korekcji. Powołując się na współczesne doniesienia oraz własne doświadczenie, autor przedstawia zasady optycznej korekcji krótkowzroczności.

Krótkowzroczność była, jest i zapewne będzie ważnym problemem nurtującym okulistów i optometrystów, a przede wszystkim pacjentów mających tę wadę. Jest uważana za jedną z głównych przyczyn upośledzenia widzenia. Występuje na całym świecie i może dotyczyć osób w każdym wieku. W ostatnich dziesięcioleciach stwierdza się wzrost częstości występowania krótkowzroczności, w szczególności u młodzieży w wieku szkolnym.

Z biofizycznego punktu widzenia istota krótkowzroczności polega na tym, że moc układu optycznego nieakomodującego oka jest zbyt duża w stosunku do długości gałki ocznej.

Główne elementy układu optycznego oka (ryc. 1) to rogówka i soczewka, a na wielkość wady refrakcji wpływają zależne od siebie parametry biometryczne, takie jak: długość osiowa gałki ocznej, głębokość komory przedniej, promień krzywizny rogówki oraz grubość soczewki.

Jednak najistotniejszą wielkością w praktycznej ocenie biometrycznej uwarunkowania wady refrakcji jest stosunek (α) długości osiowej gałki do promienia krzywizny rogówki (ryc. 2):

 

gdzie L odpowiada długości osiowej gałki, a r promieniowi krzywizny rogówki.

Dla oczu miarowych stosunek ten przyjmuje zwykle wartość 3 (α ≈ 3), dla oczu nadwzrocznych jest znacząco mniejszy (α <3), natomiast dla oczu krótkowzrocznych większy (α >3). Przy obecnych możliwościach pomiarowych (keratometria, ultrasonografia) określanie stosunku α jest łatwe, a jednocześnie przydatne, gdyż wartość α >3 jest czynnikiem ryzyka wystąpienia krótkowzroczności.

Krótkowzroczność jest na ogół uwarunkowana genetycznie. Wskazuje na to zróżnicowanie częstości jej rozpoznawania w różnych rejonach świata (największa w krajach Azji Wschodniej), a także występowanie rodzinne. Możliwość pojawienia się krótkowzroczności u dziecka zależy od tego, czy występuje ona u jednego, czy u obojga rodziców. U dziecka obojga rodziców z krótkowzrocznością prawdopodobieństwo pojawienia się tej wady jest zdecydowanie większe niż u dziecka, którego tylko jedno z rodziców ma krótkowzroczność. Dziedziczenie krótkowzroczności jest ciągle problemem otwartym. Wynika to z wielogenowego mechanizmu dziedziczenia, a także ze zróżnicowanej manifestacji fenotypowej.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Jak wyeliminować wpływ akomodacji nasilającej progresję krótkowzroczności i jednocześnie utrzymać ostry obraz na siatkówce oka patrzącego na przedmioty znajdujące się w różnej odległości?

Taką możliwość stwarza zastosowanie mocy dodatkowej do bliży. Młodym krótkowidzom z postępującą wadą można zatem zaproponować okulary dwuogniskowe lub progresywne. Soczewki progresywne [...]

Czy pojawiły się nowe propozycje optycznej korekcji krótkowzroczności?

Oko krótkowzroczne o wydłużonej osi charakteryzuje się względną obwodową nadwzrocznością (ryc. 4).

Czy zastosowanie soczewek kontaktowych zamiast okularowych wpływa na postęp krótkowzroczności?

Takie pytanie warto zadać, skoro coraz częściej przyjmujemy, że soczewki kontaktowe są alternatywnym wobec okularów sposobem korekcji optycznej, także u dzieci.

Czy okulistyka dysponuje środkami farmakologicznymi spowalniającymi postęp krótkowzroczności?

Z praktycznego punktu widzenia odpowiedź jest raczej negatywna, choć okuliści od dawna próbowali spowalniać krótkowzroczność (witaminami, wyciągiem z aloesu). W przeszłości badano możliwość [...]

Czy stare zalecenia przebywania na świeżym powietrzu są słuszne?

Bezspornie tak! Potwierdzają to od dawna wszyscy autorzy zajmujący się epidemiologią krótkowzroczności. Większość obserwacji dotyczących trybu życia młodzieży z krótkowzrocznością wskazuje na [...]

Skąd więc biorą się najczęstsze problemy z realizacją tej głównej zasady korekcji okularowej krótkowzroczności?

Otóż pełna korekcja oznacza dokładne określenie sfery i cylindra.

Podsumowanie

Jestem pewien, że obecnie większość okulistów zgadza się z poglądem, iż niezogniskowanie siatkówkowe oraz wysiłek akomodacyjny są znaczącymi czynnikami przyśpieszającymi krótkowzroczność, która [...]