Najczęstsze błędy w diagnostyce trudnych objawów okulistycznych

lek. Magdalena Kucharczyk
dr hab. n. med. Michał Wilczyński

Klinika Chorób Oczu I Katedry Chorób Oczu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Adres do korespondencji: lek. Magdalena Kucharczyk, Klinika Chorób Oczu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, Szpital Kliniczny nr 1 im. N. Barlickiego, ul. Kopcińskiego 22, 90-153 Łódź

Pacjenci zgłaszający się do okulistycznej izby przyjęć często skarżą się na niecharakterystyczne zaburzenia widzenia wymagające szerokiej diagnostyki różnicowej. Celem tej pracy jest przedstawienie aktualnego stanu wiedzy na temat przyczyn często spotykanych objawów zgłaszanych przez pacjentów.

Błyski

Każdy pacjent skarżący się na widzenie błysków (flashes) powinien mieć zbadane dno oka po rozszerzeniu źrenicy. Izolowane błyski występują np. w trakcjach szklistkowo-siatkówkowych w przebiegu retinopatii cukrzycowej proliferacyjnej, retinopatii sierpowatokrwinkowej i retinopatii wcześniaczej.1 Typowo błyski nie są wywoływane źródłem światła i są widziane również w ciemności.

Błyski i męty

Pojawiające się jednoczasowo błyski i męty (flashes and floaters) najczęściej wskazują na tylne odłączenie ciała szklistego (PVD – posterior vitreous detachment). Podczas badania dna oka lub badania USG w prezentacji B możemy uwidocznić częściowy lub kompletny pierścień Weissa leżący przed tarczą nerwu wzrokowego oraz tylną powierzchnię ciała szklistego. W badaniu dna oka należy wykluczyć obecność przedarć siatkówki, które zazwyczaj pojawiają się w tym samym czasie co PVD i może im towarzyszyć objaw pyłu tytoniowego – rozproszenie nabłonka barwnikowego siatkówki w ciele szklistym świadczące o przerwaniu ciągłości siatkówki sensorycznej.2 Należy pamiętać, by pacjenta z izolowaną postacią PVD skierować na kontrolne badanie dna oka po okresie od tygodnia do 6 tygodni od pojawienia się pierwszych objawów, ponieważ wystąpienie przedarć siatkówki może być opóźnione o kilka tygodni w stosunku do PVD.3

Przedarcia występujące w przebiegu PVD są zazwyczaj podkowiaste, zlokalizowane najczęściej w kwadrantach skroniowym i górnym dna oka, mogą być również związane z wystąpieniem krwotoku do ciała szklistego lub z odwarstwieniem siatkówki.

W diagnostyce odwarstwień siatkówki, które są istotną przyczyną błysków, kwadrantowa lokalizacja błysków światła nie ma znaczenia, choć może być pomocne oszacowanie kwadrantu, w którym pojawiły się pierwsze ubytki w polu widzenia, np. jeśli ubytek rozpoczął się w kwadrancie górno-nosowym, przedarcie jest w kwadrancie dolno-skroniowym.3

W przypadku gdy pacjent skarży się na błyski pod postacią powoli poruszających się kul świetlnych oraz mętów, należy wykluczyć obecność nacieków naczyniówki i siatkówki spowodowanych przez proces zapalny lub rozrostowy.1

Pseudobłyski

Diagnozując pacjenta z zaburzeniami widzenia, warto pamiętać, że zmętnienia na osi optycznej, a także szerokie źrenice po podaniu mydriatyków mogą dawać efekt olśnienia, czasami mylnie nazywany przez pacjentów błyskami. Światłowstręt może być nast...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Pseudobłyski spowodowane zaburzeniami OUN

W przebiegu obrzęku tarczy nerwu wzrokowego pacjenci mogą doznawać przejściowych wrażeń świetlnych pojawiających się przy wysiłku lub zmianie pozycji ciała. Aura wzrokowa [...]

Efekt HALO

Źródłem efektu halo, czyli pierścieniowatych obwódek świetlnych wokół źródeł światła, może być obrzęknięta rogówka (np. w przebiegu ostrego ataku jaskry, keratopatii pęcherzowej, [...]

Metamorfopsje

Metamorfopsje są to zniekształcenia widzianego obrazu. Możemy je różnicować, polecając pacjentowi zakryć jedno oko. Jeśli objawy ustępują po zakryciu jednego oka, [...]

Mroczki w polu widzenia

Mroczek jest to obszar utraty lub osłabienia widzenia otoczony przez obszar prawidłowego lub mniej upośledzonego widzenia. Mroczek bezwzględny jest obszarem całkowitej [...]

Podstawowe artefakty występujące podczas badania pola widzenia

Należy pamiętać, że nie wszystkie ubytki pola widzenia mają podłoże organiczne. Pacjent powinien używać korekcji do bliży podczas badania części centralnej. [...]

Ból gałki ocznej

Każdy pacjent zgłaszający się do okulisty z powodu bolesności gałki ocznej wymaga szczegółowego badania okulistycznego obejmującego badanie ostrości wzroku, tonometrię, szczegółowe badanie [...]

Podsumowanie

Diagnostyka objawów omawianych w tej pracy jest wyzwaniem dla każdego okulisty. Ustalenie przyczyny pojawienia się tych objawów wymaga szczegółowej diagnostyki i głębokiej wiedzy [...]