Radioterapia w neowaskularnym AMD – spojrzenie w przyszłość

Marcin Jaworski1

Tomasz Tomczyk1

Sylwia Gładysz1

Anna Babik1

Krzysztof Maria Wilczyński1

dr hab. n. med. Dorota Pojda-Wilczek2

1Studenckie Koło Naukowe przy Klinice Okulistyki Katedry Okulistyki Wydziału Lekarskiego w Katowicach, Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

2Klinika Okulistyki Katedry Okulistyki, Wydział Lekarski w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Adres do korespondencji: Marcin Jaworski, Studenckie Koło Naukowe przy Klinice Okulistyki Katedry Okulistyki Wydziału Lekarskiego w Katowicach Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach; e-mail: m.jaworski01@gmail.com

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem jest jedną z głównych przyczyn nieodwracalnej utraty wzroku. Trwają poszukiwania skutecznych metod leczenia tej choroby, które uzupełnią lub całkowicie zastąpią terapię preparatami anty-VEGF. W artykule przedstawiono podstawy teoretyczne nowej koncepcji leczenia neowaskularnej postaci AMD – radioterapii. Szczegółowo opisano dwie metody eksperymentalne radioterapii wewnątrz- i zewnątrzgałkowej.

Wprowadzenie

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD – age-related macular degeneration) jest jedną z najczęstszych przyczyn nieodwracalnej utraty wzroku.1 Z każdym rokiem AMD powoduje upośledzenie widzenia u coraz większej liczby osób, stając się gwałtownie rosnącym problemem cywilizacyjnym. AMD występuje w dwóch postaciach klinicznych: suchej i wysiękowej. Postać wysiękowa, chociaż rzadsza (15% ogółu przypadków), jest w blisko 90% przyczyną szybkiej utraty widzenia centralnego w przebiegu choroby.

Radioterapia w neowaskularnym AMD

Stosowanie radioterapii w neowaskularnym AMD ma na celu utrzymanie użytecznej ostrości widzenia przez dłuższy czas z jednoczesnym zmniejszeniem liczby iniekcji doszklistkowych preparatów anty-VEGF, co pozwoli zmniejszyć koszty leczenia.2 Obecnie rozwijane są dwie techniki radioterapii mokrej postaci AMD, o odmiennych założeniach. Jest to wewnątrzgałkowe aplikowanie strontu 90 (90Sr) oraz zewnątrzgałkowe nieinwazyjne naświetlanie promieniami. Obie metody są mniej inwazyjne i bardziej precyzyjne od brachyterapii płytkowej.3

Wpływ radioterapii na rozwój AMD

Zasadą leczenia neowaskularnej postaci AMD jest zahamowanie powstawania nowych naczyń krwionośnych. W wielu badaniach wykazano, że radioterapia ma wpływ przeciwzapalny, przeciwzwłóknieniowy i antyangiogenny (ryc. 1).3 Namnażanie komórek po radioterapii jest zahamowane w wyniku nieodwracalnego uszkodzenia struktury nici DNA, zaburzenia syntezy białek, co w konsekwencji prowadzi do ich apoptozy.3,4

Działanie przeciwzapalne radioterapii jest uwarunkowane upośledzeniem produkcji mediatorów stanu zapalnego i napływu komórek zapalnych.5 Jest to bardzo pożądane na każdym etapie rozwoju AMD.3,6

Kolejnym istotnym działaniem wpływającym korzystnie na ograniczenie progresji choroby jest upośledzenie procesów zwłóknienia. Dochodzi do tego w wyniku uszkodzenia komórek endotelium, co prowadzi do ich apoptozy i uniemożliwia dalszy rozwój w tkankę włóknistą. Zostało to udowodnione w warunkach in vivo.3,4,7 Natomiast w warunkach in vitro zaobserwowano zmniejszenie proliferacji fibroblastów i odkładania się kolagenu.7

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Radioterapia w neowaskularnym AMD

Stosowanie radioterapii w neowaskularnym AMD ma na celu utrzymanie użytecznej ostrości widzenia przez dłuższy czas z jednoczesnym zmniejszeniem liczby iniekcji doszklistkowych preparatów anty-VEGF, [...]

Podsumowanie

Radioterapeutyczne podejście do leczenia AMD wymaga dokładniejszych badań. Metoda może stać się standardem w prowadzeniu pacjentów z AMD. Jeśli jednak zostanie włączona do [...]