Nowości

Wytyczne EURETINA dotyczące diagnostyki i leczenia cukrzycowego obrzęku plamki żółtej

lek. Maciej Rek
dr hab. n. med. Piotr Jurowski, prof. nadzw.

Klinika Okulistyki i Rehabilitacji Wzrokowej, II Katedra Chorób Oczu, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Piotr Jurowski, prof. nadzw., Klinika Okulistyki i Rehabilitacji Wzrokowej, II Katedra Chorób Oczu, UM w Łodzi, ul. Żeromskiego 113, 90-549 Łódź; e-mail: p.jurowski@vp.pl

Celem artykułu jest przedstawienie wytycznych opracowanych na podstawie pracy European Society of Retina Specialists (EURETINA) z 2017 roku.1

Wprowadzenie

Częstość występowania cukrzycowego obrzęku plamki (DME – diabetic macular edema) na świecie stale rośnie. Jest on jedną z głównych przyczyn utraty wzroku w populacji osób w wieku produkcyjnym. Przewiduje się, że retinopatia cukrzycowa stanie się plagą nadchodzących dziesięcioleci z powodu gwałtownego wzrostu liczby zachorowań na cukrzycę na całym świecie. Ocena wielu parametrów klinicznych, a także nowe metody diagnostyczne, w tym obrazowanie za pomocą optycznej koherentnej tomografii (OCT – optical coherence tomography), pozwalają na szczegółową kwalifikację i ocenę stadium retinopatii cukrzycowej. Okuliści stosują różne strategie postępowania w DME, takie jak fotokoagulacja laserowa, wstrzyknięcia doszklistkowe preparatów anty-VEGF, steroidy oraz witrektomię. Wszystkie wymienione procedury lecznicze obarczone są potencjalnymi powikłaniami. W związku z różnorodnym podejściem do terapii DME rozpoczęła się nowa era leczenia.

Omawiane wytyczne zawierają przegląd obecnie dostępnych procedur diagnostycznych i możliwości terapeutycznych, które są rekomendowane przez European Society of Retina Specialists (EURETINA). Wytyczne te bazują na najaktualniejszej wiedzy czołowych ekspertów w Europie i stanowią kolejną część serii zaleceń EURETINA dotyczących postępowania w chorobach siatkówki.

Cechy kliniczne retinopatii cukrzycowej

Retinopatia cukrzycowa (DR – diabetic retinopathy) jest określeniem stosowanym do opisu zaburzeń mikronaczyniowych, które są obserwowane u chorych na cukrzycę w biomikroskopowym badaniu klinicznym lub uwiecznione na kolorowej fotografii dna oka. Najwcześniejszą oznaką retinopatii są mikroaneuryzmaty (MA), które mają kształt kropki o ostro zakończonych brzegach. Morfologicznie są one uwypukleniem ściany naczynia włosowatego. Mikroaneuryzmaty występują często w obszarach pozbawionych perfuzji, które są widoczne w badaniu angiograficznym z kontrastem (fluoresceiną). Z kolei krwotoczki siatkówkowe, które występują w całej siatkówce, są następną ważną oznaką DR (ryc. 1). Mogą przyjmować kształt płomykowo-pierzasty, jeśli znajdują się w warstwie włókien nerwowych, lub kształt kropki/plamki, jeśli znajdują się w wewnętrznych warstwach siatkówki. Mogą również występować śródsiatkówkowe nieprawidłowości mikronaczyniowe (IRMA – intraretinal microvascular abnormalities) charakteryzujące się poszerzonym i krętym przebiegiem drobnych naczyń krwionośnych, które przylegają do obszarów niedokrwiennych. Poszerzenie żył siatkówki oraz ich kręty, paciorkowaty przebieg są typowymi zmianami związanymi z DR. Wysięki twarde stanowią kolejny objaw retinopatii cukrzycowej, wynikający z przewlekłego miejscowego przecieku z naczyń siatkówki (ryc. 2). Wysięki twarde składają się głównie z lipidów i występują w postaci żółtawobiałych zmian, zwykle z wyraźnymi brzegami najczęściej w pobliżu skupisk MA. Wysięki miękkie, zwane ogniskami waty, tworzą się w miejscu blokady przepływu aksoplazmy w włóknach nerwowych siatkówki, u podstaw których leży ogniskowe niedokrwienie siatkówki. Niedokrwiona siatkówka widoczna jest jako szarobiały okrągły lub owalny obszar z niejasno zaznaczonymi, pierzastymi krawędziami.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Cukrzycowy obrzęk plamki żółtej

Cukrzycowy obrzęk plamki żółtej charakteryzuje się nagromadzeniem płynu wewnątrz centralnej części siatkówki, które zachodzi w wyniku niewydolności bariery krew–siatkówka. Rozlany obrzęk jest [...]

Retinopatia cukrzycowa proliferacyjna

Retinopatia cukrzycowa proliferacyjna (PDR – proliferative diabetic retinopathy) definiuje rozrost patologicznych pęczków naczyniowych i błon włóknisto-naczyniowych, które rozprzestrzeniają się zarówno wewnątrz siatkówki, [...]

Obraz DME w angiografii fluoresceinowej

Od dziesięcioleci angiografia fluoresceinowa (AF) jest narzędziem diagnostycznym w ocenie DR. Dzięki niej możliwa jest ocena chorobowo zmienionej siatkówki. Angiografia fluoresceinowa stanowi [...]

Opcje i strategie terapeutyczne

Fotokoagulacja laserowa stanowiła standard postępowania w leczeniu DME przed pojawieniem się doszklistkowych wstrzyknięć anty-VEGF. Skuteczność ogniskowej laseroterapii wiązała się z okluzją nieszczelnych naczyń, [...]

Cukrzyca i jej leczenie

Cukrzyca jako choroba ogólnoustrojowa może wywoływać różne powikłania makro- i mikronaczyniowe. Wśród nich główną rolę odgrywa DR, a szczególnie DME, ponieważ jest ona [...]