Temat numeru

Ocena zaburzeń akomodacji u dzieci i młodzieży

mgr Agnieszka Rosa

dr hab. n. med. Piotr Loba

Zakład Patofizjologii Widzenia Obuocznego i Leczenia Zeza, I Katedra Chorób Oczu, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Piotr Loba, Zakład Patofizjologii Widzenia Obuocznego i Leczenia Zeza, I Katedra Chorób Oczu, Uniwersytet Medyczny w Łodzi; al. Kościuszki 4, 90-419 Łódź; e-mail: ploba@onet.pl

Ocena akomodacji u dzieci i młodzieży powinna stanowić jeden z aspektów standardowego postępowania diagnostycznego ze względu na częstość występowania zaburzeń z nią związanych, obecność przeciążeń wzrokowych w tym okresie i konsekwencje niepodjęcia we właściwym momencie odpowiedniej terapii.

Wprowadzenie

Podczas przenoszenia spojrzenia na punkty w przestrzeni, które są rozmieszczone w różnych odległościach względem siebie oraz w odniesieniu do oczu obserwatora, układ wzrokowy angażuje mechanizm akomodacji w celu uzyskania ostrego widzenia.1 Podczas procesu akomodacji zmienia się moc sferyczna soczewki, zwiększając się podczas fiksacji z bliskich odległości, dzięki czemu możliwe jest utrzymanie obuocznego, dołeczkowego obrazu na siatkówce. Podczas patrzenia w dal można zaobserwować proces odwrotny. Obok adaptacji kształtu soczewki w procesie akomodacji, który jest możliwy dzięki oddziaływaniu włókien mięśnia rzęskowego, zmienia się również względna oś widzenia. Zwiększa się jej kąt względem osi optycznej podczas fiksacji w bliży przy wykonywaniu ruchu konwergencji oraz dywergencji podczas fiksacji do dali, jednocześnie zmniejsza się różnica w ustawieniu osi względem siebie. Ponadto wraz z napięciem soczewki następuje skurcz źrenic obojga oczu. Sprzężona reakcja akomodacji, konwergencji i źrenic podczas fiksacji w bliskich odległościach jest złożonym odruchem bezwarunkowym i nosi nazwę odruchu do bliży (near vision reflex).2

Głównym bodźcem dla akomodacji jest niewyraźny obraz tworzący się na siatkówce podczas zmiany odległości obserwowanego przedmiotu.2,3 Rozmycie obrazu może występować w sytuacjach niefizjologicznych, na przykład u pacjentów z nieskorygowaną wadą wzroku.4,5

Prawidłowy akt akomodacji jest odporny na zmęczenie podczas wysiłku wzrokowego.6 W sytuacji jakichkolwiek zaburzeń tak precyzyjnie działającego mechanizmu możemy obserwować objawy, które głównie występują w trakcie aktywności wzrokowych w bliskich odległościach lub bezpośrednio po nich, takie jak bóle głowy, oczu, duże zmęczenie, rozmycie obrazu, trudności z dłuższym wysiłkiem wzrokowym, koncentracją oraz ezoforia, okresowa lub stała izotropia,4-8 ból w okolicy podstawy czaszki, szyi, barków, czyli w obszarze działania mięśnia czworobocznego, który jest w silnej funkcjonalnej korelacji nerwowo-mięśniowej z mięśniem rzęskowym.9,10

Rodzaje zaburzeń akomodacji

Konsekwencje zaburzeń mechanizmu akomodacji możemy podzielić na trzy główne kategorie:8 niedostateczna odpowiedź ze strony akomodacji, nadmierna odpowiedź i brak tej odpowiedzi. Zaburzenia akomodacji występują u co najmniej 2-3% populacji nieprezb...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Metody badania

Wykonanie badania refrakcji przed cykloplegią i po niej pozwala ocenić nadmierną akomodację. Jest to szczególnie ważne u osób z ukrytą nadwzrocznością, u których w konsekwencji jej [...]

Ocena sprawności akomodacji

Test flippera (flipper lens test) wykonuje się w bliży za pomocą flippera +2,00 Dpsh/-2,00 Dpsh. Badany obserwuje tekst (wielkość czcionki średnio 2 [...]

Leczenie

Do najczęściej spotykanych zaburzeń akomodacji u dzieci możemy zaliczyć niedomogę akomodacji i jej obniżoną sprawność.5-7 Są one najczęstszą przyczyną występowania objawów astenopijnych u dzieci [...]

Podsumowanie

Mimo że dyskusje na temat leczenia zaburzeń akomodacji u dzieci trwają od lat, nie przyniosły jednoznacznego stanowiska w postaci jasnych wytycznych dotyczących postępowania. [...]