Szwy regulowane w chirurgii zeza

dr n. med. Maciej Gawęcki

Oddział Okulistyczny Szpitala Specjalistycznego w Chojnicach

Poradnia Okulistyczna Dobry Wzrok w Gdańsku

Adres do korespondencji: dr n. med. Maciej Gawęcki
Poradnia Okulistyczna Dobry Wzrok, ul. Kliniczna 1b/2, 80-402 Gdańsk
e-mail: maciej@gawecki.com

  • Szwy regulowane powinny być stosowane w skomplikowanych przypadkach zeza u dorosłych, gdy końcowy efekt jest trudny do przewidzenia
  • Stosowanie szwów regulowanych podczas operacji zeza u dzieci daje bardzo dobre długofalowe wyniki czynnościowe, stanowi jednak prawdziwe wyzwanie techniczne i organizacyjne  


Technika operacyjna zeza z użyciem szwów regulowanych stosowana jest w okulistyce od kilkudziesięciu lat. Początkowo korzystano z niej przede wszystkim u osób dorosłych, jednak współcześnie coraz częściej stosuje się ją w leczeniu zeza u dzieci. Mimo że metoda jest dobrze opisana w piśmiennictwie medycznym, wyniki publikowanych badań nie wskazują jednoznacznie na przewagę metody z zastosowaniem szwów regulowanych nad klasyczną chirurgią zeza, zwłaszcza w przypadkach pierwszych zabiegów operacyjnych. Większość badaczy zgadza się jednak, że szwy regulowane powinny być stosowane przede wszystkim w reoperacjach oraz przypadkach, w których końcowy efekt jest trudny do przewidzenia (np. zez o niestałym kącie, zez porażenny). Stosowanie szwów regulowanych u dzieci wymaga dużego doświadczenia i sprawnego zespołu anestezjologicznego.

Założenia techniki szwów regulowanych

Technika szwów regulowanych (AS – adjustable sutures) w chirurgii zeza polega na wykonaniu zabiegu operacyjnego w dwóch etapach. Pierwszy wykonywany jest najczęściej w znieczuleniu ogólnym i wygląda jak typowa operacja zeza. Najczęściej jeden lub dwa mięśnie nie zostają na trwałe przyszyte do twardówki, ale ufiksowane na szwie w sposób, który umożliwia regulację ustawienia mięśnia w drugim etapie.

Drugi etap zabiegu wykonywany jest zwykle przynajmniej kilka godzin po wybudzeniu pacjenta, w znieczuleniu miejscowym. Niektórzy chirurdzy wykonują oba etapy zabiegu w znieczuleniu miejscowym i wówczas regulacji można dokonać śródoperacyjnie1,2.

Wielu chirurgów uważa, że technika szwów regulowanych jest zarezerwowana dla osób dobrze współpracujących, w związku z czym jest najczęściej stosowana u dorosłych.

Istnieje jednak wiele prac, na podstawie których wykazano skuteczność takich zabiegów u dzieci3,4. Stosowanie AS u młodszych dzieci wymaga zwykle dodatkowego znieczulenia i opieki anestezjologicznej w czasie samej regulacji. Niekiedy sam zabieg przeprowadza się w miareczkowanym znieczuleniu ogólnym z użyciem propofolu, łącznie z regulacją, którą również wykonuje się w znieczuleniu ogólnym5. Regulacja w znieczuleniu ogólnym nie zawsze daje jednak spodziewane efekty, a przynajmniej nie zawsze lepsze niż klasyczna chirurgia zeza bez regulacji (NAS – non adjustable sutures).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Wskazania do wykonania szwów regulowanych

Technikę szwów regulowanych stosuje się przede wszystkim do skomplikowanych zabiegów, w których końcowy efekt jest trudny do przewidzenia. Zaliczamy do nich następujące [...]

Znieczulenie

Jak wspomniano na wstępie, metodą szwów regulowanych można operować, wykorzystując różne formy znieczulenia.

Techniki zakładania szwów regulowanych

Operację zeza techniką AS łatwiej wykonać z dostępu rąbkowego, ale dostęp z załamka jest także możliwy. Cięcie rąbkowe zapewnia lepszą wizualizację przyczepu i łatwiejsze [...]

Osiąganie długotrwałych dobrych efektów operacji

Celem leczenia operacyjnego zeza jest uzyskanie długotrwałego dobrego efektu. W związku z tym nie zawsze ustawienie gałek ocznych w ortopozycji w dniu zabiegu zapewni długoterminowe [...]

Badania kliniczne nad skutecznością szwów regulowanych

Chirurdzy wykonujący operacje zeza techniką szwów regulowanych widzą wyraźną wyższość tej techniki nad leczeniem operacyjnym klasyczną metodą. Niestety brakuje większych randomizowanych [...]

Wskazówki na podstawie własnych doświadczeń

1. Zachęcam operatorów do wykorzystywania prostych mikroskopów operacyjnych podczas operacji zeza; jakość zabiegów chirurgicznych jest w takich sytuacjach znacznie lepsza (np. zmniejsza [...]

Podsumowanie

Leczenie operacyjne zeza za pomocą szwów regulowanych jest prowadzone w okulistyce od kilkudziesięciu lat, wyniki publikowanych badań wskazują jednak, że cały czas [...]