Aktualne poglądy

Czy hemofilia A i hemofilia B to dwie postaci tej samej choroby?

Prof. dr hab. med. Tomasz Urasiński

Dr n. med. Tomasz Ociepa

Katedra Pediatrii, Hematologii i Onkologii Dziecięcej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie

Adres do korespondencji: Prof. dr hab. med. Tomasz Urasiński, Katedra Pediatrii, Hematologii i Onkologii Dziecięcej, Pomorski Uniwersytet Medyczny, ul. Unii Lubelskiej 1, 71-242 Szczecin, e-mail: urasin@pum.edu.pl

W pracy przedstawiono podłoże genetyczne i obraz kliniczny hemofilii B, podkreślając podobieństwa i różnice pomiędzy tą chorobą a hemofilią A. Omówiono zasady profilaktyki i leczenia krwawień oraz nowe perspektywy leczenia hemofilii B. Zawarte w artykule informacje zdają się świadczyć, iż hemofilia A i hemofilia B to dwie odmienne choroby.

W roku 1952 pięcioletni Stephen Christmas, chory (czego wówczas jeszcze nie wiedziano) na hemofilię B, przyjechał z rodzicami do Londynu. Z powodu krwawienia trafił do jednego z londyńskich szpitali, zaś próbkę jego krwi przesłano do Haemophilia Center w Oxfordzie.[1] W wyniku przeprowadzonych tam badań Rosemary Biggs ustaliła, że przyczyną zaburzeń krzepnięcia u chłopca był niedobór osoczowego czynnika krzepnięcia, który nazwała czynnikiem Christmasa.[2] Czynnik ten różnił się od globuliny antyhemofilowej opisanej w roku 1937 przez Pateka i Taylora z Harvard Medical School w Bostonie.[3] Do podobnych co Biggs wniosków doszli w tym samym czasie Aggeler i wsp.[4] W ten oto sposób zdefiniowano chorobę, którą dziś nazywamy hemofilią B (HB).

Jeszcze dziś, po ponad 60 latach od tamtych odkryć panuje w powszechnym przekonaniu pogląd, że HB (wrodzony niedobór IX czynnika krzepnięcia) i hemofilia A (HA, wrodzony niedobór VIII czynnika krzepnięcia) to ta sama choroba. Warto jednak zadać pytanie, czy pogląd ten odpowiada prawdzie.

Czynnik IX (FIX) aktywowany na drodze wewnątrzpochodnej przez aktywny czynnik XI łączy się z aktywnym czynnikiem VIII (FVIIIa) w kompleks zwany tenazą. Tenaza jest proteazą serynową, która w obecności fosfolipidów błonowych płytek i jonów metali dwuwartościowych aktywuje X czynnik krzepnięcia (Xa, zwany w postaci aktywnej protrombinazą). Cząsteczka czynnika IXa składa się z dwóch łańcuchów związanych kowalencyjnie mostkami dwusiarczkowymi: łańcucha lekkiego składającego się z domen GLA, EGF1 i EGF2 oraz łańcucha ciężkiego będącego domeną SP. Czynnik X jest złożonym z 448 aminokwasów zymogenem o strukturze homologicznej z czynnikiem IX, zaś jego aktywacja polega na odszczepieniu złożonego z 55 aminokwasów łańcucha aktywującego AP, ulokowanego między domenami EGF2 i SP. Powstała w ten sposób cząsteczka Xa (protrombinaza) przekształca protrombinę w trombinę zdolną do generowania włóknika z nieczynnego fibrynogenu.[5]

Choroba dziedziczy się w sposób recesywny, sprzężony z chromosomem X. Za wystąpienie objawów HB odpowiada mutacja genu FIX, zlokalizowanego na chromosomie X. W bazie mutacji genu FIX stworzonej przez Rallapalli i wsp. zarejestrowanych jest 1095 ró...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Obraz kliniczny

HB jest chorobą rzadką. Występuje z częstością 1/50 000 osób w populacji, cztery do pięciu razy rzadziej niż HA. Pacjenci z [...]

Terapia

Leczenie krwawień w hemofilii B jest leczeniem substytucyjnym. Do dyspozycji pozostają preparaty zarówno osoczopochodne, jak i rekombinowane. W leczeniu bezwzględnie obowiązuje [...]

PODSUMOWANIE

W świetle przedstawionych powyżej informacji trudno o jednoznaczną odpowiedź na pytanie: czy HA i HB to jedna, czy dwie różne choroby. [...]