Postępowanie w zapaleniach oskrzeli u dzieci

dr n. med. Katarzyna Grzela, dr n. med. Wioletta Zagórska

Klinika Pulmonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Adres do korespondencji: dr n. med. Katarzyna Grzela, Klinika Pulmonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego, Warszawski Uniwersytet Medyczny, ul. Żwirki i Wigury 63A, 02-091 Warszawa; e-mail: katarzyna.grzela@gmail.com

Wprowadzenie

Zapalenie oskrzeli jest jedną z najczęstszych chorób układu oddechowego u dzieci. W zależności od czasu trwania choroby wyróżnia się ostre zapalenie oskrzeli i przewlekłe infekcyjne stany zapalne oskrzeli. W niniejszym opracowaniu przedstawiono aktualne dane dotyczące postępowania w ostrym zapaleniu oskrzeli oraz przewlekającym się zapaleniu oskrzeli.

Ostre zapalenie oskrzeli

Definicja

Przez ostre zapalenie oskrzeli rozumie się zapalenie dolnych dróg oddechowych trwające 1-3 tygodnie. Dominującym objawem klinicznym jest kaszel. Zazwyczaj jest to łagodna i samoograniczająca się choroba.1

Proces zapalny dotyczy przede wszystkim błony śluzowej oskrzeli dużego i średniego kalibru.2

Epidemiologia i etiologia

W przypadku ostrego zapalenia oskrzeli obserwuje się dwa szczyty zachorowań – pierwszy u dzieci poniżej 2 roku życia, drugi zaś przypada na wiek szkolny.

Bardzo często zapalenie oskrzeli występuje w miesiącach jesienno-zimowych.3 W ponad 90% przypadków zapalenie oskrzeli jest wywołane przez wirusy, głównie syncytialny wirus oddechowy (RSV), wirusy paragrypy, grypy, adeno-, ryno- i koronawirusy.4 Nadkażenia bakteryjne występują rzadko; najczęściej są spowodowane przez Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Staphylococcus aureus.5 U dzieci starszych mogą występować zakażenia atypowe wywołanie przez Mycoplasma pneumoniae, Chlamydiophyla pneumoniae, Bordetalla pertussis – zwłaszcza u osób nieszczepionych.6,7

Obraz kliniczny

Stan zapalny dróg oddechowych rozwija się w 3 fazach. W pierwszych kilku dniach dominuje faza obturacyjno-sekrecyjna (naczyniowa) zapalenia. U chorego występują takie objawy, jak gorączka, bóle głowy, surowiczy katar, suchy, męczący kaszel. Jest to 3-4 dniowy okres nieżytu nosogardła. Dodatkowo mogą pojawić się objawy wirusowego zapalenia spojówek, bóle brzucha czy luźniejsze stolce.

Drugi okres to faza sekrecyjna, w której u dziecka pojawia się gęsty katar, a po upłynnieniu wydzieliny w drogach oddechowych – wilgotny kaszel. Często w tym okresie stwierdza się obturację oskrzeli. Okres ten zwykle trwa około 2 tygodni.

W okresie trzecim może rozwinąć się u chorego nadkażenie bakteryjne. Wówczas dominują takie objawy, jak pogorszenie stanu ogólnego, podwyższona temperatura ciała, ropna wydzielina w drogach oddechowych.

W badaniu przedmiotowym początkowo można stwierdzić zmiany zapalne błony śluzowej nosogardła, surowiczy katar, pogrudkowaną tylną ścianę gardła, nieznaczne powiększenie węzłów chłonnych szyi i/lub podżuchwowych, następnie śluzową wydzielinę spływa...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Przedłużające się bakteryjne zapalenie oskrzeli

Mianem przedłużającego się bakteryjnego zapalenia oskrzeli (PBB – protracted bacterial bronchitis) określa się infekcję dolnych dróg oddechowych, której towarzyszy kaszel trwający [...]

Podsumowanie

Pacjenci z ostrym zapaleniem oskrzeli wymagają przede wszystkim leczenia objawowego.